Công chứng văn bản khai nhận di sản quyền sử dụng hình ảnh
Quyền sử dụng hình ảnh ngày càng mang giá trị kinh tế lớn, đặc biệt đối với người nổi tiếng, nghệ sĩ, doanh nhân hoặc người có sức ảnh hưởng trên không gian mạng. Khi người có quyền đối với hình ảnh qua đời, việc khai nhận di sản hình ảnh đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đặc thù, bởi đây không phải là tài sản hữu hình thông thường. Trên thực tế, không ít trường hợp người thừa kế gặp khó khăn khi công chứng văn bản khai nhận di sản do nhầm lẫn giữa quyền nhân thân và quyền tài sản gắn với hình ảnh. Việc hiểu đúng bản chất pháp lý của quyền sử dụng hình ảnh là điều kiện tiên quyết để công chứng hợp pháp và tránh tranh chấp.
>>> Xem thêm: Chọnvăn phòng công chứng uy tín: Giải pháp an toàn khi giao dịch nhà đất tiền tỷ
1. Quyền sử dụng hình ảnh có được coi là di sản thừa kế không?
Theo “Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015”, tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Quyền đối với hình ảnh của cá nhân được quy định tại “Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015”.
Cần phân biệt rõ:
Quyền nhân thân đối với hình ảnh (quyền quyết định cho phép hay không cho phép sử dụng hình ảnh);
Quyền tài sản phát sinh từ việc khai thác hình ảnh (tiền thù lao, tiền bản quyền, lợi ích kinh tế từ hợp đồng sử dụng hình ảnh).
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản thừa kế bao gồm tài sản của người chết để lại, trong đó chỉ quyền tài sản mới là đối tượng thừa kế. Do đó, khai nhận di sản hình ảnh chỉ áp dụng đối với giá trị kinh tế và quyền khai thác hình ảnh, không bao gồm toàn bộ quyền nhân thân.
2. Phạm vi quyền được khai nhận khi thừa kế hình ảnh
Theo “Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015”, việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý, trừ một số trường hợp đặc biệt do luật quy định.
Sau khi cá nhân qua đời:
Quyền bảo vệ hình ảnh vẫn được tôn trọng;
Người thân thích có quyền yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm hình ảnh.
Tuy nhiên, đối với quyền tài sản phát sinh từ hình ảnh, người thừa kế có thể khai nhận:
Quyền tiếp tục thực hiện hợp đồng khai thác hình ảnh còn hiệu lực;
Quyền hưởng thù lao, lợi ích tài chính từ việc sử dụng hình ảnh;
Quyền cho phép hoặc từ chối sử dụng hình ảnh trong phạm vi đã được xác lập hợp pháp trước đó.
Đây chính là nội dung cốt lõi của khai nhận di sản hình ảnh trong hoạt động công chứng.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền yêu cầu người yêu cầu công chứng xuất trình tài liệu chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp đối với di sản.
Nếu chỉ tồn tại quyền nhân thân thuần túy, không phát sinh lợi ích tài chính, thì không đủ điều kiện để khai nhận di sản.
4. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản hình ảnh
Ngoài giấy tờ thừa kế thông thường, hồ sơ khai nhận di sản hình ảnh thường bao gồm:
Hợp đồng sử dụng hình ảnh đã ký kết;
Thỏa thuận cấp phép hình ảnh;
Tài liệu chứng minh thu nhập từ việc khai thác hình ảnh;
Văn bản xác nhận quyền đại diện hợp pháp trong việc quản lý hình ảnh (nếu có).
Theo “Điều 57 Luật Công chứng 2014”, văn bản khai nhận di sản phải thể hiện rõ phạm vi quyền và nghĩa vụ của người thừa kế.
5. Trình tự công chứng văn bản khai nhận di sản quyền sử dụng hình ảnh
Trình tự cơ bản gồm:
Xác định rõ phần di sản là quyền tài sản phát sinh từ hình ảnh;
Xác định người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật;
Lập văn bản khai nhận di sản;
Thực hiện niêm yết theo quy định;
Ký và công chứng văn bản.
Theo “Điều 58 Luật Công chứng 2014”, việc niêm yết nhằm bảo đảm minh bạch và phòng ngừa tranh chấp thừa kế.
6. Hiệu lực của văn bản công chứng đối với quyền sử dụng hình ảnh
Văn bản công chứng là căn cứ pháp lý để:
Người thừa kế tiếp tục thực hiện hợp đồng sử dụng hình ảnh;
Yêu cầu thanh toán thù lao, lợi ích tài chính;
Bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
Tuy nhiên, văn bản công chứng không làm phát sinh quyền sử dụng hình ảnh vượt quá phạm vi pháp luật cho phép. Theo “Điều 32 Bộ luật Dân sự 2015”, việc sử dụng hình ảnh vẫn phải bảo đảm tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của người đã mất.
7. Trường hợp công chứng viên phải từ chối công chứng
Công chứng viên buộc phải từ chối khi:
Không chứng minh được hình ảnh mang lại giá trị tài sản;
Có tranh chấp giữa các đồng thừa kế;
Có khiếu nại về việc sử dụng hình ảnh trái phép;
Việc khai nhận xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, uy tín người đã chết.
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”, việc từ chối công chứng phải được lập thành văn bản và nêu rõ lý do.
8. Rủi ro pháp lý thường gặp khi khai nhận di sản hình ảnh
Một số rủi ro phổ biến gồm:
Nhầm lẫn giữa quyền nhân thân và quyền tài sản;
Hình ảnh được tạo lập trong quan hệ lao động hoặc hợp đồng dịch vụ;
Hợp đồng khai thác hình ảnh đã hết hiệu lực;
Tranh chấp giữa người thân về phạm vi sử dụng hình ảnh.
Trong các trường hợp này, việc khai nhận di sản hình ảnh cần được xem xét kỹ lưỡng để tránh vô hiệu văn bản công chứng.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản quyền sử dụng hình ảnh là thủ tục pháp lý đặc thù, đòi hỏi sự phân định rạch ròi giữa quyền nhân thân và quyền tài sản. Việc thực hiện đúng khai nhận di sản hình ảnh không chỉ giúp người thừa kế bảo vệ lợi ích kinh tế hợp pháp mà còn bảo đảm sự tôn trọng đối với hình ảnh và uy tín của người đã khuất. Đối với các trường hợp hình ảnh có giá trị thương mại cao, người thừa kế nên chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ và tham vấn chuyên môn trước khi tiến hành công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ:Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy:Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
