Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản hiến tặng
Trong nhiều trường hợp, tài sản của người chết để lại có nguồn gốc từ việc được hiến tặng thay vì mua bán hay tạo lập thông thường. Khi phát sinh thừa kế, không ít người thừa kế gặp vướng mắc trong việc khai nhận di sản hiến tặng do chưa làm rõ tính hợp pháp của giao dịch hiến tặng ban đầu. Việc công chứng văn bản khai nhận di sản trong trường hợp này đòi hỏi phải kiểm tra chặt chẽ cả quan hệ hiến tặng và quan hệ thừa kế. Nếu xác định không đúng bản chất pháp lý, văn bản công chứng có thể bị vô hiệu hoặc không được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng nào uy tín khi bạn cần công chứng gấp hợp đồng mua bán nhà đất?
1. Tài sản hiến tặng có được coi là di sản thừa kế không?
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản thừa kế bao gồm tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết tại thời điểm mở thừa kế. Tài sản hiến tặng, nếu đã được xác lập hợp pháp, sẽ trở thành tài sản của người được hiến tặng.
Theo “Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho. Khi việc hiến tặng (tặng cho không vì mục đích thương mại) đã hoàn tất, tài sản đó thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người nhận, và khi người này chết, tài sản trở thành di sản.
Do đó, khai nhận di sản hiến tặng là việc xác nhận quyền thừa kế đối với tài sản có nguồn gốc từ giao dịch hiến tặng hợp pháp.
2. Điều kiện để tài sản hiến tặng được đưa vào khai nhận di sản
Không phải mọi tài sản được gọi là “hiến tặng” đều đủ điều kiện làm di sản. Công chứng viên chỉ chấp nhận khi:
Việc hiến tặng được thực hiện hợp pháp;
Tài sản đã được chuyển giao quyền sở hữu trước khi người để lại di sản chết;
Không có tranh chấp về hiệu lực của việc hiến tặng;
Không có điều kiện hạn chế quyền định đoạt trái pháp luật.
Theo “Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015”, việc tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực và đăng ký theo quy định. Nếu thiếu các điều kiện này, tài sản hiến tặng không đủ căn cứ pháp lý để khai nhận di sản.
3. Phân biệt di sản hiến tặng với tài sản tặng cho có điều kiện
Trên thực tế, nhiều tài sản hiến tặng gắn với điều kiện nhất định. Theo “Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015”, bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ.
Khi xem xét khai nhận di sản hiến tặng, cần phân biệt:
Điều kiện đã được thực hiện đầy đủ trước khi người nhận chết;
Điều kiện chưa được thực hiện hoặc còn dang dở;
Điều kiện ràng buộc kéo dài sau thời điểm mở thừa kế.
Nếu điều kiện hiến tặng chưa được thực hiện, công chứng viên phải đánh giá khả năng tiếp tục thực hiện nghĩa vụ đó bởi người thừa kế trước khi công chứng văn bản khai nhận di sản.
4. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản từ tài sản hiến tặng
Ngoài hồ sơ thừa kế thông thường, hồ sơ khai nhận di sản hiến tặng thường bao gồm:
Hợp đồng hiến tặng hoặc văn bản tặng cho hợp pháp;
Tài liệu chứng minh việc chuyển giao quyền sở hữu;
Giấy tờ xác nhận đã hoàn thành điều kiện hiến tặng (nếu có);
Giấy tờ về di chúc hoặc quan hệ thừa kế theo pháp luật.
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền yêu cầu xuất trình đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với di sản.
5. Trình tự công chứng văn bản khai nhận di sản hiến tặng
Trình tự thực hiện gồm:
Xác định hiệu lực pháp lý của việc hiến tặng;
Xác định người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật;
Lập văn bản khai nhận di sản;
Thực hiện niêm yết công khai theo quy định;
Ký và công chứng văn bản.
Theo “Điều 58 Luật Công chứng 2014”, việc niêm yết là bước bắt buộc nhằm bảo đảm không có khiếu nại, tranh chấp liên quan đến di sản.
>>> Xem thêm: Ưu điểm của việc kíDi chúc tại nhà với công chứng viên chuyên nghiệp
6. Hiệu lực pháp lý của văn bản công chứng
Văn bản công chứng khai nhận di sản hiến tặng là căn cứ pháp lý để:
Xác lập quyền sở hữu của người thừa kế đối với tài sản;
Thực hiện thủ tục đăng ký, sang tên tài sản (nếu pháp luật yêu cầu);
Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thừa kế khi phát sinh tranh chấp.
Tuy nhiên, văn bản công chứng không làm hợp thức hóa một giao dịch hiến tặng trái pháp luật hoặc chưa hoàn tất.
7. Trường hợp công chứng viên phải từ chối công chứng
Công chứng viên có quyền và nghĩa vụ từ chối khi:
Không chứng minh được việc hiến tặng đã hoàn tất;
Có tranh chấp về hiệu lực hợp đồng hiến tặng;
Tài sản đang bị kê biên hoặc bị hạn chế giao dịch;
Việc khai nhận nhằm che giấu giao dịch tặng cho trái pháp luật.
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”, việc từ chối công chứng phải được lập thành văn bản và nêu rõ lý do.
8. Rủi ro pháp lý thường gặp khi khai nhận di sản hiến tặng
Một số rủi ro phổ biến gồm:
Hiến tặng không đúng hình thức luật định;
Hiến tặng có điều kiện nhưng chưa được thực hiện;
Hiến tặng bị tuyên vô hiệu do vi phạm điều cấm;
Nhầm lẫn giữa tài sản hiến tặng và tài sản cho mượn, cho ở nhờ.
Những rủi ro này có thể dẫn đến việc văn bản khai nhận di sản hiến tặng không được công nhận trên thực tế.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản hiến tặng là thủ tục đòi hỏi phải rà soát đồng thời cả quan hệ hiến tặng và quan hệ thừa kế. Việc thực hiện đúng khai nhận di sản hiến tặng không chỉ bảo đảm quyền lợi của người thừa kế mà còn giúp phòng ngừa tranh chấp phát sinh từ giao dịch hiến tặng trước đó. Trong các trường hợp tài sản có điều kiện hoặc nguồn gốc phức tạp, việc chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và đánh giá pháp lý đầy đủ là yếu tố then chốt để công chứng thành công.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ:Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy:Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
