Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản tặng cho trước đây
Trong thực tiễn thừa kế, không ít tài sản để lại cho người thừa kế có nguồn gốc từ việc tặng cho đã được thực hiện từ trước. Khi người được tặng cho qua đời, việc khai nhận di sản tặng cho thường gặp vướng mắc do chưa xác định rõ thời điểm chuyển quyền sở hữu và hiệu lực pháp lý của giao dịch tặng cho. Nếu tài sản chưa được hoàn tất thủ tục pháp lý hoặc còn điều kiện ràng buộc, công chứng viên có thể từ chối công chứng văn bản khai nhận di sản. Vì vậy, việc hiểu đúng bản chất pháp lý của tài sản tặng cho là yếu tố then chốt để khai nhận di sản hợp pháp.
1. Tài sản tặng cho trước đây có được coi là di sản thừa kế không?
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản thừa kế bao gồm tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết tại thời điểm mở thừa kế. Tài sản được tặng cho trước đây sẽ trở thành di sản nếu tại thời điểm người để lại di sản chết:
Quyền sở hữu đã được chuyển giao hợp pháp;
Tài sản không bị thu hồi hoặc hủy bỏ việc tặng cho;
Không có tranh chấp về hiệu lực giao dịch.
Theo “Điều 457 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng tặng cho là sự thỏa thuận theo đó bên tặng cho chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên được tặng cho. Khi việc chuyển quyền đã hoàn tất, tài sản trở thành sở hữu của người nhận và đủ điều kiện để khai nhận di sản tặng cho.
2. Thời điểm xác lập quyền sở hữu đối với tài sản tặng cho
Việc xác định thời điểm chuyển quyền sở hữu có ý nghĩa quyết định trong công chứng:
Đối với động sản không đăng ký, quyền sở hữu được chuyển kể từ thời điểm giao tài sản;
Đối với động sản phải đăng ký và bất động sản, quyền sở hữu được chuyển kể từ thời điểm đăng ký theo quy định.
Theo “Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015”, hợp đồng tặng cho bất động sản phải được lập thành văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Nếu chưa hoàn tất thủ tục đăng ký, tài sản đó chưa được coi là di sản hợp pháp để khai nhận.
3. Tặng cho có điều kiện và ảnh hưởng đến khai nhận di sản
Theo “Điều 462 Bộ luật Dân sự 2015”, bên tặng cho có thể đặt ra điều kiện đối với việc tặng cho tài sản. Khi xem xét khai nhận di sản tặng cho, cần phân biệt:
Điều kiện đã được thực hiện đầy đủ trước khi người nhận chết;
Điều kiện chưa được thực hiện hoặc đang thực hiện dở dang;
Điều kiện ràng buộc kéo dài sau khi người nhận chết.
Nếu điều kiện chưa hoàn thành, công chứng viên có thể yêu cầu người thừa kế cam kết tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hoặc tạm dừng công chứng để làm rõ hiệu lực tặng cho.
4. Hồ sơ công chứng khai nhận di sản từ tài sản tặng cho
Hồ sơ thường bao gồm:
Giấy chứng tử của người để lại di sản;
Hợp đồng tặng cho hợp pháp;
Giấy tờ chứng minh việc đã chuyển quyền sở hữu;
Di chúc (nếu có) hoặc giấy tờ xác định hàng thừa kế;
Tài liệu chứng minh việc thực hiện điều kiện tặng cho (nếu có).
Theo “Điều 40 Luật Công chứng 2014”, công chứng viên có quyền yêu cầu xuất trình đầy đủ tài liệu để xác minh quyền sở hữu đối với di sản.
>>> Xem thêm: Khi nào nên cập nhậtDi chúc tại nhà sau những biến động lớn trong gia đình
5. Trình tự công chứng văn bản khai nhận di sản tặng cho
Trình tự công chứng được thực hiện như sau:
Kiểm tra hiệu lực giao dịch tặng cho;
Xác định người thừa kế hợp pháp;
Lập văn bản khai nhận di sản;
Thực hiện niêm yết theo quy định;
Ký và công chứng văn bản.
Theo “Điều 58 Luật Công chứng 2014”, việc niêm yết nhằm bảo đảm không có khiếu nại, tranh chấp phát sinh liên quan đến di sản.
6. Hiệu lực pháp lý của văn bản công chứng
Văn bản công chứng khai nhận di sản tặng cho là căn cứ để:
Xác lập quyền sở hữu của người thừa kế;
Thực hiện thủ tục đăng ký, sang tên tài sản;
Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người thừa kế khi có tranh chấp.
Tuy nhiên, văn bản công chứng không có giá trị hợp thức hóa giao dịch tặng cho vô hiệu hoặc chưa hoàn tất.
7. Trường hợp công chứng viên từ chối công chứng
Công chứng viên phải từ chối khi:
Không chứng minh được việc tặng cho đã hoàn tất;
Có tranh chấp về hiệu lực hợp đồng tặng cho;
Tài sản đang bị kê biên hoặc bị hạn chế giao dịch;
Việc khai nhận nhằm che giấu giao dịch chuyển nhượng trái pháp luật.
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”, việc từ chối công chứng phải được lập thành văn bản và nêu rõ lý do.
8. Rủi ro pháp lý thường gặp khi khai nhận di sản tặng cho
Một số rủi ro phổ biến gồm:
Hợp đồng tặng cho không đúng hình thức;
Tặng cho chưa đăng ký quyền sở hữu;
Điều kiện tặng cho không rõ ràng;
Nhầm lẫn giữa tặng cho và cho mượn, cho ở nhờ.
Những rủi ro này có thể dẫn đến việc văn bản khai nhận di sản tặng cho bị vô hiệu hoặc không được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản tặng cho trước đây đòi hỏi phải rà soát kỹ hiệu lực pháp lý của giao dịch tặng cho và thời điểm xác lập quyền sở hữu. Việc thực hiện đúng khai nhận di sản tặng cho không chỉ bảo đảm quyền lợi của người thừa kế mà còn giúp hạn chế rủi ro tranh chấp phát sinh từ các giao dịch trong quá khứ. Trong các trường hợp tài sản có nguồn gốc phức tạp hoặc tặng cho có điều kiện, người thừa kế nên tham vấn chuyên môn trước khi tiến hành công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ:Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy:Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
