Điều khoản gây hiểu sai quyền sở hữu: Công chứng viên xử lý sao?
Trên thực tế, nhiều hợp đồng chứa các điều khoản diễn đạt không rõ ràng hoặc cố tình lẫn lộn giữa quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền sở hữu tài sản, tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp nghiêm trọng. Khi đó, việc xử lý điều khoản gây hiểu sai trở thành căn cứ quan trọng để công chứng viên xem xét từ chối công chứng nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
>>> Xem thêm: Vai trò củavăn phòng công chứng trong việc phòng ngừa rủi ro tranh chấp dân sự hiện nay
📌 Điều khoản gây hiểu sai bản chất quyền sở hữu tài sản là gì?
Điều khoản gây hiểu sai bản chất quyền sở hữu tài sản là những thỏa thuận trong hợp đồng khiến người đọc, người ký hoặc bên thứ ba hiểu không đúng về chủ thể có quyền sở hữu thực sự đối với tài sản, hoặc phạm vi quyền mà các bên được xác lập.
Các dạng điều khoản thường gặp bao gồm:
Ghi nhận quyền “toàn quyền định đoạt” trong khi thực tế chỉ là quyền sử dụng hoặc quyền quản lý;
Sử dụng thuật ngữ “chuyển giao tài sản” nhưng nội dung thực chất là cho mượn, cho ở nhờ hoặc ủy quyền;
Lồng ghép nội dung chuyển quyền sở hữu trong hợp đồng ủy quyền hoặc hợp đồng hợp tác.
Những điều khoản này nếu không được xử lý điều khoản gây hiểu sai kịp thời sẽ dẫn đến việc xác lập giao dịch không đúng bản chất pháp lý.
⚖️ Bản chất quyền sở hữu tài sản theo quy định pháp luật
Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền sở hữu bao gồm ba quyền năng cơ bản: chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. Chỉ khi chủ thể có đầy đủ ba quyền này theo quy định của pháp luật thì mới được coi là chủ sở hữu tài sản.
Do đó, mọi hợp đồng liên quan đến tài sản đều phải:
Xác định rõ chủ thể có quyền sở hữu;
Phân định chính xác quyền được chuyển giao;
Không tạo ra sự nhầm lẫn giữa quyền sở hữu với các quyền khác phát sinh từ quan hệ dân sự.
Việc công chứng một hợp đồng có điều khoản làm sai lệch bản chất quyền sở hữu có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến cả các bên giao kết và bên thứ ba.
🛑 Căn cứ pháp lý để xử lý công chứng khi có điều khoản gây hiểu sai
📚 Quyền từ chối công chứng của công chứng viên
Theo Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ kiểm tra tính hợp pháp, tính xác thực và ý chí tự nguyện của các bên khi công chứng hợp đồng. Trường hợp hợp đồng:
Có nội dung vi phạm pháp luật;
Có điều khoản không rõ ràng, dễ gây hiểu sai bản chất giao dịch;
Có dấu hiệu che giấu một giao dịch khác,
thì công chứng viên có quyền và nghĩa vụ từ chối công chứng.
Trong bối cảnh này, việc xử lý điều khoản gây hiểu sai không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên.
>>> Xem thêm:Dịch vụ làm sổ đỏhỗ trợ người dân hoàn thiện thủ tục đất đai đúng quy định pháp luật
⚠️ Điều khoản gây hiểu sai công chứng có bị coi là vi phạm điều cấm của luật?
Một điều khoản không nhất thiết phải vi phạm điều cấm của luật mới bị từ chối công chứng. Chỉ cần điều khoản đó:
Làm sai lệch bản chất quyền sở hữu;
Gây nguy cơ hiểu nhầm nghiêm trọng về quyền, nghĩa vụ của các bên;
Có khả năng dẫn đến tranh chấp hoặc xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người khác,
thì đã đủ căn cứ để công chứng viên yêu cầu sửa đổi hoặc từ chối công chứng nếu không được khắc phục.
🧩 Xử lý điều khoản gây hiểu sai trong quá trình công chứng
🛠️ Yêu cầu sửa đổi, làm rõ nội dung hợp đồng
Trong nhiều trường hợp, công chứng viên không từ chối ngay mà sẽ:
Giải thích rõ bản chất pháp lý của quyền sở hữu tài sản;
Yêu cầu các bên chỉnh sửa điều khoản diễn đạt không chính xác;
Loại bỏ các nội dung dễ gây hiểu lầm.
Đây là bước xử lý điều khoản gây hiểu sai nhằm bảo đảm hợp đồng phản ánh đúng ý chí và phù hợp với pháp luật.
❌ Từ chối công chứng khi không thể xử lý điều khoản gây hiểu sai
Nếu các bên không đồng ý sửa đổi hoặc vẫn giữ nguyên các điều khoản làm sai lệch bản chất quyền sở hữu, công chứng viên bắt buộc phải từ chối công chứng. Việc từ chối này nhằm:
Ngăn ngừa tranh chấp phát sinh trong tương lai;
Tránh việc hợp thức hóa một giao dịch tiềm ẩn rủi ro pháp lý;
Bảo vệ uy tín và trách nhiệm pháp lý của tổ chức hành nghề công chứng.
>>> Xem thêm: Những lưu ý pháp lý quan trọng khi thực hiện công chứng mua bán nhà để tránh rủi ro tranh chấp
📚 Hệ quả pháp lý cần xử lý nếu công chứng hợp đồng có điều khoản gây hiểu sai
Việc công chứng hợp đồng có điều khoản gây hiểu sai bản chất quyền sở hữu có thể dẫn đến:
Giao dịch bị Tòa án tuyên vô hiệu;
Văn bản công chứng bị hủy;
Công chứng viên phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu gây thiệt hại.
Do đó, xử lý điều khoản gây hiểu sai ngay từ giai đoạn công chứng là giải pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả nhất.
📝 Lưu ý thực tiễn cho các bên khi ký hợp đồng liên quan đến tài sản
Để tránh bị từ chối công chứng, các bên cần:
Sử dụng thuật ngữ pháp lý chính xác về quyền sở hữu tài sản;
Không lồng ghép nội dung chuyển quyền sở hữu vào các hợp đồng không phù hợp;
Chủ động trao đổi với công chứng viên để được hướng dẫn điều chỉnh hợp đồng.
Sự minh bạch và rõ ràng trong nội dung hợp đồng là yếu tố then chốt giúp quá trình công chứng diễn ra thuận lợi.
✅ Kết luận
Việc từ chối công chứng khi hợp đồng có điều khoản gây hiểu sai bản chất quyền sở hữu tài sản là biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch dân sự. Xử lý điều khoản gây hiểu sai không chỉ giúp hợp đồng phù hợp với quy định pháp luật mà còn hạn chế tối đa tranh chấp và rủi ro pháp lý phát sinh trong tương lai.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
