Trong nhiều giao dịch dân sự, kinh doanh và bất động sản, nghĩa vụ tài chính của các bên không chỉ phát sinh từ thỏa thuận mà còn gắn chặt với hình thức, nội dung và thời điểm xác lập giao dịch. Khi phát sinh tranh chấp hoặc yêu cầu truy thu thuế, phí, lệ phí, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành căn cứ pháp lý quan trọng để xác định chính xác nghĩa vụ tài chính phải thực hiện. Bài viết sau phân tích vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định nghĩa vụ tài chính theo quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Bạn sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian khi lựa chọn phòng công chứng.
1. Cơ sở pháp lý về nghĩa vụ tài chính trong giao dịch được công chứng
Theo Điều 280 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ tài chính là nghĩa vụ mà bên có nghĩa vụ phải thanh toán tiền, thuế, phí hoặc các khoản tài chính khác theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật.
Đối với các giao dịch phải công chứng, nghĩa vụ tài chính thường phát sinh từ:
Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở
Hợp đồng tặng cho tài sản
Hợp đồng vay tài sản, thế chấp
Văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, do đó hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ tài chính phát sinh từ giao dịch.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và vai trò trong xác định căn cứ phát sinh nghĩa vụ tài chính
2.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh bản chất giao dịch
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng phải lưu trữ toàn bộ giấy tờ liên quan đến việc giao kết và thực hiện giao dịch.
Thông qua hồ sơ công chứng lưu trữ, cơ quan có thẩm quyền có thể xác định:
Loại giao dịch phát sinh nghĩa vụ tài chính
Giá trị tài sản làm căn cứ tính thuế, phí
Thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính
Đây là cơ sở để xác định đúng nghĩa vụ tài chính của các bên, tránh tình trạng kê khai không trung thực.
2.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ xác định người có nghĩa vụ tài chính
Theo Điều 351 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ dân sự chỉ phát sinh đối với chủ thể có nghĩa vụ.
Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện rõ:
Chủ thể ký kết hợp đồng
Sự tự nguyện và năng lực hành vi của các bên
Thỏa thuận phân chia nghĩa vụ tài chính
Từ đó xác định chính xác ai là người phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng và theo pháp luật.
>>> Xem thêm: Với cam kết đúng tiến độ và chi phí hợp lý, dịch vụ làm sổ hồng là lựa chọn hàng đầu.
3. Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định nghĩa vụ thuế, phí và lệ phí
3.1. Xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ, nghĩa vụ thuế và lệ phí trước bạ phát sinh khi có giao dịch chuyển nhượng, tặng cho tài sản.
Hồ sơ công chứng lưu trữ cung cấp căn cứ xác định:
Giá chuyển nhượng ghi nhận trong hợp đồng
Thời điểm chuyển quyền
Đối tượng chịu thuế và đối tượng được miễn thuế
3.2. Xác định nghĩa vụ tài chính trong giao dịch có điều kiện
Đối với các hợp đồng có điều kiện hoặc nghĩa vụ phát sinh trong tương lai, hồ sơ công chứng lưu trữ giúp xác định:
Điều kiện làm phát sinh nghĩa vụ tài chính
Phạm vi và mức độ nghĩa vụ phải thực hiện
Trách nhiệm tài chính khi vi phạm nghĩa vụ
Theo Điều 299 Bộ luật Dân sự 2015, nghĩa vụ chỉ phát sinh khi đủ điều kiện theo thỏa thuận hoặc theo luật định.
4. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong giải quyết tranh chấp về nghĩa vụ tài chính
Khi xảy ra tranh chấp về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ để:
Đối chiếu nội dung thỏa thuận về giá, phương thức thanh toán
Xác định nghĩa vụ tài chính đã thực hiện hay chưa
Xác định trách nhiệm tài chính do vi phạm hợp đồng
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, văn bản công chứng và hồ sơ công chứng lưu trữ được coi là chứng cứ hợp pháp nếu được thu thập đúng trình tự.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn cập nhật nội dung khi thay đổi người được Công chứng ủy quyền.
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng hợp pháp, trong đó ghi nhận giá chuyển nhượng là 3 tỷ đồng. Sau khi hoàn tất thủ tục sang tên, cơ quan thuế kiểm tra và cho rằng giá kê khai thấp hơn thực tế giao dịch.
Căn cứ vào hồ sơ công chứng lưu trữ, bao gồm:
Phiếu yêu cầu công chứng
Dự thảo hợp đồng
Bản ghi nhận giải trình giá chuyển nhượng
Lời chứng của công chứng viên
Cơ quan thuế xác định giá chuyển nhượng phù hợp với bảng giá đất và hồ sơ công chứng, từ đó xác định đúng nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ, không áp dụng truy thu bổ sung.
6. Kết luận
Có thể thấy rằng, vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định nghĩa vụ tài chính là đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với các bên tham gia giao dịch mà còn đối với cơ quan quản lý nhà nước và cơ quan giải quyết tranh chấp. Hồ sơ công chứng lưu trữ đầy đủ, chính xác là căn cứ pháp lý vững chắc để xác định đúng căn cứ phát sinh, chủ thể thực hiện và phạm vi nghĩa vụ tài chính, qua đó bảo đảm tính minh bạch, an toàn và ổn định của các giao dịch dân sự.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
