Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản chưa đăng ký
Trong nhiều trường hợp thừa kế, tài sản để lại chưa từng được đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng theo quy định pháp luật. Điều này khiến thủ tục khai nhận di sản chưa đăng ký gặp không ít vướng mắc do công chứng viên phải xác minh kỹ lưỡng căn cứ pháp lý của tài sản. Không phải mọi tài sản chưa đăng ký đều bị từ chối công chứng, nhưng việc chấp nhận phụ thuộc vào loại tài sản, thời điểm hình thành và chứng cứ chứng minh quyền sở hữu. Do đó, hiểu rõ điều kiện và trình tự pháp lý là yếu tố then chốt để hoàn tất việc khai nhận di sản.
1. Tài sản chưa đăng ký có được coi là di sản thừa kế không?
Theo “Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015”, di sản thừa kế bao gồm tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết tại thời điểm mở thừa kế. Pháp luật không yêu cầu mọi tài sản phải đăng ký thì mới được coi là di sản.
Tuy nhiên, đối với khai nhận di sản chưa đăng ký, vấn đề trọng tâm là:
Người để lại di sản có quyền sở hữu thực tế hay không;
Quyền đó có được pháp luật thừa nhận hay không;
Có đủ căn cứ chứng minh tại thời điểm mở thừa kế hay không.
2. Phân loại tài sản chưa đăng ký trong quan hệ thừa kế
2.1. Tài sản bắt buộc đăng ký nhưng chưa đăng ký
Bao gồm: quyền sử dụng đất, nhà ở, tàu bay, tàu biển, phương tiện giao thông phải đăng ký…
Theo “Điều 188 Luật Đất đai 2013”, quyền sử dụng đất chỉ được thực hiện giao dịch khi có Giấy chứng nhận, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật. Do đó, khi khai nhận di sản chưa đăng ký đối với nhóm tài sản này, công chứng viên thường yêu cầu:
Chứng minh nguồn gốc hợp pháp;
Xác định lý do chưa đăng ký;
Đánh giá khả năng hoàn thiện đăng ký sau khai nhận.
Bao gồm: tiền, vàng, vật dụng sinh hoạt, hàng hóa, tài sản kinh doanh nhỏ lẻ…
Theo “Điều 459 Bộ luật Dân sự 2015”, quyền sở hữu đối với động sản không đăng ký được xác lập thông qua việc chiếm hữu, giao nhận hợp pháp. Với nhóm này, khai nhận di sản chưa đăng ký thường khả thi hơn nếu có chứng cứ phù hợp.
3. Điều kiện công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản chưa đăng ký
Công chứng viên có thể chấp nhận hồ sơ khi đáp ứng các điều kiện sau:
Có căn cứ xác định tài sản thuộc quyền sở hữu của người chết;
Việc chiếm hữu, quản lý tài sản là công khai, liên tục;
Trách nhiệm bồi thường khi có thiệt hại cho bên thứ ba.
Những rủi ro này thường xuất phát từ việc đánh giá không đầy đủ giá trị pháp lý của tài sản chưa đăng ký.
8. Lưu ý thực tiễn để khai nhận di sản hiệu quả
Để hạn chế rủi ro khi khai nhận di sản chưa đăng ký, người thừa kế nên:
Thu thập tối đa chứng cứ về nguồn gốc tài sản;
Thống nhất ý chí giữa các đồng thừa kế;
Trao đổi trước với công chứng viên về khả năng tiếp nhận hồ sơ;
Chuẩn bị phương án tố tụng nếu công chứng không khả thi.
Kết luận
Công chứng văn bản khai nhận di sản từ tài sản chưa đăng ký là thủ tục phức tạp, đòi hỏi đánh giá chặt chẽ về nguồn gốc và tình trạng pháp lý của tài sản. Việc khai nhận di sản chưa đăng ký chỉ thành công khi người thừa kế chứng minh được quyền sở hữu hợp pháp của người để lại di sản tại thời điểm mở thừa kế. Hiểu rõ bản chất pháp lý của tài sản chưa đăng ký sẽ giúp người thừa kế lựa chọn đúng phương thức công chứng hoặc tố tụng, tránh rủi ro kéo dài.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ:Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy:Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
