Lưu trữ hồ sơ công chứng quyền phát sinh từ thừa kế
Trong thực tiễn giao dịch dân sự, các hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế ngày càng phổ biến, đặc biệt đối với quyền sử dụng đất, nhà ở và tài sản phải đăng ký quyền sở hữu. Do đặc thù tài sản có nguồn gốc thừa kế, việc công chứng và lưu trữ hồ sơ công chứng đóng vai trò then chốt trong việc xác định tính hợp pháp của quyền chuyển nhượng, phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm hiệu lực hợp đồng. Bài viết sau phân tích toàn diện vấn đề lưu trữ hồ sơ công chứng đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế theo quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Thông tin về phí và thủ tục luôn được công khai tại phòng công chứng.
1. Cơ sở pháp lý của hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền thừa kế tài sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Quyền thừa kế phát sinh kể từ thời điểm mở thừa kế theo Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015.
Sau khi hoàn tất thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế, người thừa kế có quyền:
Định đoạt tài sản thừa kế
Chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế theo quy định pháp luật
Theo Điều 459 và Điều 502 Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản phải đăng ký có nguồn gốc từ thừa kế phải được lập thành văn bản và công chứng.
Ngoài ra, Luật Công chứng 2014 và Luật Đất đai 2024 là cơ sở pháp lý trực tiếp điều chỉnh việc công chứng và lưu trữ hồ sơ công chứng đối với loại hợp đồng này.
2. Yêu cầu công chứng và lưu trữ hồ sơ công chứng đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
2.1. Nghĩa vụ công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
Theo Điều 167 Luật Đất đai 2024, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất có nguồn gốc thừa kế bắt buộc phải được công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng.
Việc công chứng nhằm:
Xác nhận quyền định đoạt hợp pháp của người thừa kế
Đảm bảo sự tự nguyện của các bên
Làm căn cứ để đăng ký biến động tài sản
2.2. Nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ công chứng
Theo Điều 40 và Điều 61 Luật Công chứng 2014, mỗi hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế phải được lập một hồ sơ công chứng riêng và lưu trữ đầy đủ, đúng trình tự tại tổ chức hành nghề công chứng.
>>> Xem thêm: Không còn lo thủ tục rườm rà – dịch vụ làm sổ đỏ nhanh giúp bạn xử lý tất cả nhanh chóng.
3. Nội dung hồ sơ công chứng lưu trữ đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
Hồ sơ công chứng lưu trữ trong trường hợp này có tính đặc thù, thường bao gồm:
Phiếu yêu cầu công chứng
Dự thảo hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
Bản chính hợp đồng đã được công chứng
Văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản thừa kế
Di chúc hợp pháp hoặc giấy tờ chứng minh thừa kế theo pháp luật
Giấy chứng tử của người để lại di sản
Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu tài sản
Ghi chép nghiệp vụ và lời chứng của công chứng viên
Việc lưu trữ đầy đủ các tài liệu này là cơ sở để xác định nguồn gốc hợp pháp của quyền chuyển nhượng.
4. Vai trò của lưu trữ hồ sơ công chứng trong bảo đảm hiệu lực hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế
4.1. Lưu trữ hồ sơ công chứng giúp xác định quyền định đoạt hợp pháp
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một trong những điều kiện có hiệu lực của hợp đồng là chủ thể có quyền định đoạt tài sản.
Hồ sơ công chứng lưu trữ cho phép cơ quan có thẩm quyền xác định:
Người chuyển nhượng có đúng là người thừa kế hợp pháp hay không
Quyền thừa kế đã phát sinh và không còn tranh chấp
Việc chuyển nhượng không xâm phạm quyền của người thừa kế khác
4.2. Lưu trữ hồ sơ công chứng là căn cứ giải quyết tranh chấp thừa kế phát sinh sau chuyển nhượng
Trong thực tế, tranh chấp thường phát sinh khi có người thừa kế khác cho rằng:
Việc khai nhận di sản không hợp pháp
Việc chuyển nhượng chưa được sự đồng ý của tất cả người thừa kế
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, do đó hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá tính hợp pháp của hợp đồng chuyển nhượng.
Ông A là người thừa kế quyền sử dụng một thửa đất theo di chúc của cha. Sau khi lập văn bản khai nhận di sản được công chứng hợp pháp, ông A ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho bà B.
Sau đó, một người em của ông A khởi kiện cho rằng di chúc không hợp pháp và yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng. Tòa án trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ và xác định:
Di chúc được lập đúng hình thức và nội dung
Văn bản khai nhận di sản được công chứng hợp pháp
Hợp đồng chuyển nhượng được ký kết sau khi quyền thừa kế đã phát sinh
Từ hồ sơ công chứng lưu trữ, Tòa án công nhận hiệu lực hợp đồng chuyển nhượng và bác yêu cầu khởi kiện.
6. Kết luận
Có thể khẳng định rằng, lưu trữ hồ sơ công chứng đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền phát sinh từ thừa kế giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch có nguồn gốc thừa kế. Hồ sơ công chứng lưu trữ đầy đủ, chặt chẽ không chỉ giúp xác định quyền định đoạt hợp pháp của người thừa kế mà còn là căn cứ vững chắc để giải quyết tranh chấp phát sinh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong bối cảnh tranh chấp thừa kế ngày càng phức tạp.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
