Thay đổi giá trị giao dịch sau công chứng có hợp lệ?
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, không ít trường hợp các bên thỏa thuận thay đổi giá trị giao dịch sau khi hợp đồng đã được công chứng. Sự điều chỉnh này có thể xuất phát từ biến động thị trường, thay đổi phạm vi nghĩa vụ hoặc hoàn cảnh thực tế phát sinh. Tuy nhiên, việc thay đổi giá trị giao dịch không đi kèm thủ tục pháp lý phù hợp dễ dẫn đến tranh chấp về hiệu lực, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm thuế. Do đó, việc phân tích đúng hệ quả pháp lý của công chứng hợp đồng khi giá trị giao dịch thay đổi sau thời điểm công chứng là hết sức cần thiết.
>>> Xem thêm: Ký hợp đồng vay vốn cần gấp, nên liên hệvăn phòng công chứng nào để được ưu tiên?
Giá trị giao dịch trong hợp đồng công chứng – cách hiểu pháp lý
Giá trị giao dịch là nội dung cơ bản của hợp đồng, phản ánh:
Mức tiền phải thanh toán hoặc giá trị nghĩa vụ
Căn cứ xác định quyền, nghĩa vụ tài chính của các bên
Cơ sở tính thuế, phí, lệ phí liên quan
Theo Bộ luật Dân sự 2015, giá trị giao dịch gắn liền với nội dung hợp đồng:
“Nội dung của hợp đồng là các thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ của các bên.” (Điều 398 Bộ luật Dân sự 2015)
Do đó, việc thay đổi giá trị giao dịch là thay đổi nội dung hợp đồng, không phải thay đổi mang tính kỹ thuật.
Thời điểm công chứng và ý nghĩa đối với giá trị giao dịch
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)
Tại thời điểm công chứng, giá trị giao dịch được ghi nhận là:
Giá trị chính thức của hợp đồng
Căn cứ pháp lý để xác định nghĩa vụ của các bên
Dữ liệu lưu trữ trong hồ sơ công chứng
Mọi thay đổi phát sinh sau thời điểm công chứng đều không tự động làm thay đổi giá trị pháp lý của hợp đồng đã công chứng.
Các tình huống thay đổi giá trị giao dịch sau thời điểm công chứng
Thay đổi giá trị do thỏa thuận lại giữa các bên
Các bên có thể thống nhất:
Tăng hoặc giảm giá mua bán
Điều chỉnh giá trị góp vốn
Thay đổi số tiền vay hoặc nghĩa vụ thanh toán
Về nguyên tắc:
“Hợp đồng có thể được sửa đổi, bổ sung theo thỏa thuận của các bên.” (Điều 421 Bộ luật Dân sự 2015)
Tuy nhiên, sự sửa đổi này chỉ có giá trị pháp lý đầy đủ khi được thực hiện đúng hình thức mà pháp luật yêu cầu.
Thay đổi giá trị giao dịch có làm thay đổi hiệu lực hợp đồng công chứng không?
Hợp đồng công chứng vẫn có hiệu lực theo nội dung đã được công chứng
Hợp đồng công chứng không đương nhiên mất hiệu lực chỉ vì các bên có thỏa thuận khác sau đó. Trong trường hợp không lập văn bản sửa đổi hợp lệ:
Hợp đồng vẫn ràng buộc theo giá trị cũ
Thỏa thuận mới có nguy cơ không được công nhận
Khi nào cần công chứng lại hoặc lập phụ lục công chứng?
Nếu hợp đồng thuộc loại bắt buộc công chứng, thì:
Việc sửa đổi nội dung cơ bản như giá trị giao dịch
Phải được lập thành văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc phụ lục hợp đồng
Và được công chứng theo đúng trình tự
Nguyên tắc này xuất phát từ yêu cầu về hình thức của giao dịch dân sự:
“Trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng thì việc sửa đổi, bổ sung cũng phải tuân theo hình thức đó.” (Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015)
Rủi ro pháp lý khi thay đổi giá trị giao dịch sau thời điểm công chứng
Rủi ro tranh chấp nghĩa vụ thanh toán
Một bên có thể:
Chỉ thừa nhận giá trị ghi trong hợp đồng công chứng
Phủ nhận phần giá trị điều chỉnh không được công chứng
Khi đó, bên còn lại gặp khó khăn trong việc chứng minh thỏa thuận mới.
Rủi ro về thuế, phí và nghĩa vụ tài chính
Việc điều chỉnh giá trị giao dịch ngoài hợp đồng công chứng có thể dẫn đến:
Chênh lệch nghĩa vụ thuế
Nguy cơ bị truy thu, xử phạt hành chính
Ảnh hưởng đến tính minh bạch của giao dịch
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện:
Giá trị giao dịch tại thời điểm công chứng
Ý chí thống nhất của các bên
Căn cứ pháp lý để đối chiếu khi có tranh chấp
Theo Luật Công chứng 2024:
“Hồ sơ công chứng là căn cứ để giải quyết tranh chấp, khiếu nại và xác định trách nhiệm của công chứng viên.” (Điều 62)
>>> Xem thêm: Công chứng mua bán nhà không phải lúc nào cũng dễ dàng: Chuyên gia giải đáp
Ví dụ thực tiễn
Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, công chứng với giá 3 tỷ đồng. Sau đó, hai bên thỏa thuận tăng giá lên 3,5 tỷ đồng và giao thêm 500 triệu đồng nhưng không lập văn bản công chứng bổ sung.
Khi phát sinh tranh chấp:
Tòa án chỉ công nhận giá trị 3 tỷ đồng theo hợp đồng công chứng
Khoản 500 triệu đồng không có căn cứ pháp lý rõ ràng để bảo vệ
Khuyến nghị pháp lý
Mọi thay đổi giá trị giao dịch cần được lập thành văn bản
Với hợp đồng bắt buộc công chứng, phải công chứng phụ lục hoặc hợp đồng sửa đổi
Không nên giao tiền chênh lệch ngoài hợp đồng công chứng
Công chứng viên cần giải thích rõ hậu quả pháp lý khi các bên thay đổi nội dung hợp đồng
Kết luận
Công chứng hợp đồng khi các bên thay đổi giá trị giao dịch sau thời điểm công chứng đặt ra nhiều hệ quả pháp lý quan trọng liên quan đến hiệu lực hợp đồng, nghĩa vụ tài chính và khả năng bảo vệ quyền lợi khi tranh chấp phát sinh. Thời điểm công chứng là mốc xác lập giá trị pháp lý chính thức của giao dịch; mọi điều chỉnh sau đó chỉ được công nhận khi tuân thủ đúng hình thức pháp luật quy định. Việc thận trọng và tuân thủ đầy đủ thủ tục công chứng là giải pháp an toàn nhất để hạn chế rủi ro pháp lý trong thực tiễn.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
