Tranh chấp phát sinh trong ngày công chứng xử lý thế nào?
Trong thực tiễn, không ít trường hợp tranh chấp phát sinh ngay trong ngày công chứng hợp đồng, thậm chí chỉ vài giờ sau khi văn bản vừa được ký và đóng dấu. Điều này thường xảy ra khi một bên thay đổi ý chí, phát hiện thông tin chưa được làm rõ, hoặc xuất hiện yếu tố pháp lý mới liên quan đến tài sản giao dịch. Vấn đề đặt ra là: hợp đồng công chứng trong trường hợp này có hiệu lực hay không, và tranh chấp phát sinh ngay trong ngày công chứng được đánh giá như thế nào về mặt pháp lý?
>>> Xem thêm: Chọnvăn phòng công chứng uy tín: Giải pháp an toàn khi giao dịch nhà đất tiền tỷ
Thời điểm công chứng và hiệu lực pháp lý của hợp đồng
Thời điểm công chứng là mốc pháp lý xác định hiệu lực
Theo Luật Công chứng 2024:
“Thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng vào văn bản công chứng.” (Điều 5)
Đồng thời:
“Hợp đồng, giao dịch được công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)
Như vậy, về nguyên tắc, ngay tại thời điểm công chứng, hợp đồng đã phát sinh hiệu lực pháp lý.
Tranh chấp phát sinh ngay trong ngày công chứng có làm mất hiệu lực hợp đồng không?
Pháp luật hiện hành không quy định việc phát sinh tranh chấp trong cùng ngày công chứng làm hợp đồng đương nhiên vô hiệu. Hiệu lực của hợp đồng chỉ bị ảnh hưởng nếu thuộc một trong các căn cứ vô hiệu theo Bộ luật Dân sự 2015.
Các dạng tranh chấp thường phát sinh ngay trong ngày công chứng
Tranh chấp do thay đổi ý chí của một bên
Sau khi công chứng, một bên cho rằng:
Bị ép buộc, nhầm lẫn
Chưa hiểu rõ nội dung hợp đồng
Muốn hủy bỏ giao dịch ngay trong ngày
Tuy nhiên, theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự vô hiệu khi được xác lập do bị nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.” (Điều 126, Điều 127)
Việc phát sinh tranh chấp chỉ là dấu hiệu, không đồng nghĩa giao dịch vô hiệu nếu không chứng minh được căn cứ nêu trên.
Hợp đồng công chứng có thể bị tuyên vô hiệu trong trường hợp nào?
Vô hiệu do vi phạm điều kiện có hiệu lực
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện: chủ thể có năng lực hành vi dân sự, tự nguyện, mục đích và nội dung không vi phạm điều cấm của luật.” (Điều 117)
Nếu chứng minh được rằng tại thời điểm công chứng, một trong các điều kiện này không được bảo đảm, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu, dù tranh chấp phát sinh ngay hay sau đó.
Không vô hiệu chỉ vì tranh chấp phát sinh sớm
Pháp luật không coi:
Tranh chấp ngay trong ngày công chứng
Khiếu nại ngay sau khi ký
là căn cứ độc lập để tuyên vô hiệu hợp đồng.
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để:
Xác định thời điểm công chứng chính xác
Làm rõ công chứng viên đã giải thích quyền, nghĩa vụ cho các bên
Kiểm chứng ý chí tự nguyện tại thời điểm ký
Theo Luật Công chứng 2024:
“Hồ sơ công chứng được sử dụng làm căn cứ giải quyết tranh chấp, khiếu nại và phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra.” (Điều 62)
Ví dụ thực tiễn
Ngày 12/6/2024, ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, được công chứng lúc 10 giờ sáng. Đến 15 giờ cùng ngày, bà B gửi đơn yêu cầu hủy hợp đồng với lý do “chưa suy nghĩ kỹ”.
Tòa án xác định:
Hợp đồng đã có hiệu lực từ 10 giờ ngày 12/6/2024
Không có căn cứ chứng minh bà B bị lừa dối, cưỡng ép
Việc phát sinh tranh chấp trong cùng ngày không làm hợp đồng vô hiệu
Rủi ro pháp lý cần lưu ý
Nhầm lẫn giữa “tranh chấp phát sinh sớm” và “giao dịch vô hiệu”
Lạm dụng khiếu nại ngay trong ngày công chứng để trì hoãn nghĩa vụ
Khó chứng minh yếu tố nhầm lẫn, ép buộc nếu không có chứng cứ rõ ràng
Khuyến nghị pháp lý
Các bên cần cân nhắc kỹ trước khi ký và công chứng hợp đồng
Công chứng viên cần giải thích rõ hậu quả pháp lý của việc ký kết
Nếu có tranh chấp phát sinh ngay trong ngày, cần xác định rõ căn cứ pháp lý, tránh yêu cầu hủy hợp đồng thiếu cơ sở
Hồ sơ công chứng cần được lưu trữ đầy đủ để bảo vệ giá trị pháp lý của văn bản
Việc phát sinh tranh chấp ngay trong ngày công chứng không làm mất hiệu lực của hợp đồng nếu giao dịch được xác lập hợp pháp tại thời điểm công chứng. Trong mọi trường hợp, thời điểm công chứng vẫn là mốc pháp lý quan trọng để xác định hiệu lực, trách nhiệm và quyền lợi của các bên. Nhận thức đúng vấn đề này giúp hạn chế tranh chấp kéo dài và bảo đảm sự ổn định của các giao dịch dân sự đã được công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
