Trong nhiều giao dịch dân sự và thương mại, nghĩa vụ tài chính là nội dung cốt lõi quyết định quyền lợi và trách nhiệm của các bên. Tuy nhiên, trên thực tế thường phát sinh tranh chấp về việc nghĩa vụ tài chính bắt đầu từ thời điểm nào, đặc biệt trong các hợp đồng đã được công chứng. Việc xác định đúng thời điểm công chứng khi hợp đồng phát sinh nghĩa vụ tài chính có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm pháp lý, thuế và xử lý vi phạm.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng nào hỗ trợ dịch thuật giấy tờ cho người nước ngoài tại Hà Nội?
Nghĩa vụ tài chính trong hợp đồng công chứng là gì?
Nghĩa vụ tài chính là nghĩa vụ mà một bên phải:
Thanh toán tiền
Nộp thuế, phí, lệ phí
Thực hiện các nghĩa vụ tài sản khác có thể quy đổi thành tiền
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Nghĩa vụ là việc mà theo đó một hoặc nhiều chủ thể phải chuyển giao tài sản, trả tiền, thực hiện công việc hoặc không thực hiện công việc nhất định.” (Điều 274 Bộ luật Dân sự 2015)
Trong hợp đồng công chứng, nghĩa vụ tài chính thường xuất hiện trong:
Hợp đồng mua bán, chuyển nhượng
Hợp đồng vay, bảo lãnh
Hợp đồng góp vốn, hợp tác kinh doanh
Hợp đồng đặt cọc
Thời điểm công chứng và hiệu lực của hợp đồng
Theo Luật Công chứng 2024:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)
Thời điểm công chứng là mốc xác lập:
Hiệu lực hình thức của hợp đồng
Giá trị chứng cứ của văn bản
Căn cứ để xác định trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên
Tuy nhiên, thời điểm công chứng không đương nhiên là thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính, trừ khi các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.
Thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính trong hợp đồng công chứng
Trường hợp nghĩa vụ phát sinh cùng thời điểm công chứng
Trong nhiều hợp đồng, các bên thỏa thuận:
Nghĩa vụ thanh toán phát sinh ngay khi hợp đồng được công chứng
Việc công chứng đồng thời là điều kiện có hiệu lực của nghĩa vụ
Ví dụ: Hợp đồng vay tiền công chứng, nghĩa vụ trả nợ phát sinh ngay từ thời điểm công chứng.
Căn cứ pháp lý:
“Hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” (Điều 401 Bộ luật Dân sự 2015)
Trường hợp nghĩa vụ tài chính phụ thuộc vào sự kiện pháp lý khác
Một số hợp đồng quy định nghĩa vụ tài chính chỉ phát sinh khi:
Hoàn tất đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng
Hoàn thành bàn giao tài sản
Có quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Khi đó, thời điểm công chứng không phải là căn cứ duy nhất để xác định nghĩa vụ tài chính.
Vai trò của thời điểm công chứng trong xác định trách nhiệm tài chính
Căn cứ xác định thời điểm tính lãi, phạt vi phạm
Khi phát sinh tranh chấp:
Thời điểm công chứng thường được sử dụng làm mốc
Để xác định thời điểm chậm thanh toán
Thời điểm tính lãi, phạt vi phạm hoặc bồi thường
Nếu hợp đồng không quy định rõ, Tòa án có xu hướng:
Căn cứ vào thời điểm công chứng để suy đoán ý chí các bên
>>> Xem thêm: Những sai lầm thường gặp khi tínhphí công chứng và cách khắc phục
Căn cứ xác định nghĩa vụ thuế và phí
Trong nhiều giao dịch:
Thời điểm công chứng là căn cứ xác định thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế
Đặc biệt trong giao dịch chuyển nhượng, tặng cho tài sản
Việc hiểu sai thời điểm này có thể dẫn đến:
Chậm kê khai, nộp thuế
Bị xử phạt hành chính
Rủi ro pháp lý nếu không làm rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính
Tranh chấp về thời hạn thanh toán
Khó xác định thời điểm vi phạm nghĩa vụ
Bất lợi khi yêu cầu phạt vi phạm hoặc bồi thường
Gia tăng rủi ro cho công chứng viên khi bị khiếu nại
Theo Luật Công chứng 2024:
“Công chứng viên có nghĩa vụ giải thích rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của việc giao kết hợp đồng.” (Điều 17)
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp:
Xác định chính xác thời điểm công chứng
Làm rõ nội dung thỏa thuận về nghĩa vụ tài chính
Đối chiếu ý chí các bên khi ký kết
Theo Luật Công chứng 2024:
“Hồ sơ công chứng là căn cứ để giải quyết tranh chấp, khiếu nại và thanh tra, kiểm tra.” (Điều 62)
Ví dụ thực tiễn
Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, công chứng ngày 01/3/2023. Hợp đồng quy định bà B thanh toán đủ tiền trong vòng 30 ngày kể từ ngày công chứng.
Đến ngày 05/4/2023, bà B chưa thanh toán đủ. Trong trường hợp này:
Nghĩa vụ tài chính phát sinh từ 01/3/2023
Bà B vi phạm nghĩa vụ kể từ ngày 31/3/2023
Thời điểm công chứng là mốc xác định chậm thanh toán
Khuyến nghị pháp lý
Ghi rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính trong hợp đồng
Không mặc định thời điểm công chứng là thời điểm thanh toán
Quy định rõ tiến độ, điều kiện phát sinh nghĩa vụ
Công chứng viên cần giải thích kỹ hậu quả pháp lý cho các bên
Kết luận
Thời điểm công chứng khi hợp đồng phát sinh nghĩa vụ tài chính là yếu tố then chốt để xác định trách nhiệm thanh toán, nghĩa vụ thuế và xử lý vi phạm hợp đồng. Công chứng chỉ xác lập hiệu lực pháp lý của hợp đồng, còn thời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính phụ thuộc vào thỏa thuận của các bên và quy định pháp luật. Việc làm rõ mối quan hệ này ngay từ khi công chứng là giải pháp hiệu quả để hạn chế tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
