Trong nhiều giao dịch dân sự và thương mại, các bên thỏa thuận giao tài sản theo từng phần, từng đợt thay vì giao một lần toàn bộ. Mô hình này phổ biến trong mua bán tài sản có giá trị lớn, chuyển nhượng dự án, hợp đồng góp vốn hoặc hợp đồng mua bán tài sản hình thành trong tương lai. Tuy nhiên, khi hợp đồng được công chứng, thời điểm công chứng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xác định hiệu lực hợp đồng, thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ, cũng như trách nhiệm khi xảy ra tranh chấp liên quan đến từng phần tài sản đã hoặc chưa được giao.
>>> Xem thêm: Khi bố mẹ để lại di sản, nên tìmvăn phòng công chứng nào để lập văn bản thừa kế hợp pháp?
Hợp đồng có thỏa thuận giao tài sản từng phần và đặc điểm pháp lý
Khái niệm giao tài sản từng phần
Giao tài sản từng phần là việc các bên thỏa thuận:
Tài sản được giao theo nhiều đợt
Mỗi đợt giao gắn với một mốc thời gian hoặc điều kiện cụ thể
Nghĩa vụ thanh toán, phạt vi phạm, bồi thường có thể tương ứng với từng phần đã giao
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Các bên có quyền thỏa thuận về thời điểm, địa điểm và phương thức thực hiện nghĩa vụ.” (Điều 277)
Như vậy, pháp luật cho phép các bên linh hoạt trong việc phân chia nghĩa vụ giao tài sản.
Đặc điểm pháp lý đáng chú ý
Hợp đồng giao tài sản từng phần có các đặc điểm:
Hiệu lực hợp đồng mang tính thống nhất
Việc thực hiện hợp đồng mang tính phân kỳ
Tranh chấp thường phát sinh ở việc xác định phần nghĩa vụ đã hoàn thành tại một thời điểm cụ thể
Trong bối cảnh đó, thời điểm công chứng trở thành mốc pháp lý trung tâm.
Thời điểm công chứng và hiệu lực của hợp đồng giao tài sản từng phần
Thời điểm công chứng là gì?
Theo Luật Công chứng 2024:
“Thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng vào văn bản công chứng.” (Điều 5)
Do đó, không thể đồng nhất thời điểm công chứng với thời điểm hoàn thành giao dịch.
Ý nghĩa của thời điểm công chứng đối với từng phần tài sản
Thời điểm công chứng là căn cứ để:
Xác định hợp đồng có hiệu lực hay chưa khi giao phần tài sản đầu tiên
Đánh giá tính hợp pháp của các thỏa thuận về giao từng phần
Xác định lỗi của bên vi phạm nếu không thực hiện đúng tiến độ
>>> Xem thêm: Công chứng tặng cho tài sản khi người được tặng là trẻ vị thành niên
Thời điểm công chứng trong việc xác định quyền sở hữu đối với tài sản giao từng phần
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Quyền sở hữu đối với tài sản được chuyển cho bên mua kể từ thời điểm tài sản được giao, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.” (Điều 438)
Trong hợp đồng giao tài sản từng phần:
Quyền sở hữu có thể chuyển từng phần theo mỗi lần giao
Hoặc chuyển toàn bộ tại một thời điểm do các bên thỏa thuận
Thời điểm công chứng giúp làm rõ:
Thỏa thuận về thời điểm chuyển quyền có hợp pháp hay không
Việc giao từng phần có đúng phạm vi hiệu lực hợp đồng hay không
Rủi ro pháp lý nếu không xác định rõ vai trò của thời điểm công chứng
Tranh chấp về hiệu lực từng phần giao tài sản
Một số bên cho rằng:
Phần tài sản giao trước thời điểm công chứng không có giá trị
Hoặc phần tài sản giao sau không chịu ràng buộc của hợp đồng
Nếu không xác định rõ mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và lịch giao tài sản, tranh chấp rất dễ phát sinh.
Rủi ro về phạt vi phạm và bồi thường
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Bên vi phạm nghĩa vụ phải chịu trách nhiệm dân sự theo thỏa thuận hoặc theo quy định của pháp luật.” (Điều 351)
Thời điểm công chứng thường được dùng để:
Tính thời gian chậm giao từng phần
Xác định thời điểm phát sinh trách nhiệm phạt vi phạm
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ có ý nghĩa đặc biệt trong:
Xác định chính xác thời điểm công chứng
Chứng minh ý chí các bên tại thời điểm ký kết
Làm rõ việc công chứng viên đã giải thích điều khoản giao từng phần
Theo Luật Công chứng 2024:
“Hồ sơ công chứng là căn cứ để giải quyết tranh chấp, khiếu nại và phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra.” (Điều 62)
Ví dụ thực tiễn
Công ty A và Công ty B ký hợp đồng mua bán thiết bị, thỏa thuận giao hàng làm 3 đợt trong 6 tháng. Hợp đồng được công chứng ngày 10/3/2024.
Sau khi giao đợt 1, Công ty B cho rằng hợp đồng chưa có hiệu lực đối với đợt 2 và đợt 3 do chưa hoàn tất nghĩa vụ thanh toán toàn bộ.
Tòa án xác định:
Hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm công chứng
Việc giao tài sản từng phần là cách thức thực hiện nghĩa vụ
Công ty B vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo tiến độ đã thỏa thuận
Khuyến nghị pháp lý
Ghi rõ trong hợp đồng mối quan hệ giữa thời điểm công chứng và lịch giao từng phần
Quy định cụ thể thời điểm chuyển quyền đối với từng phần tài sản
Ghi nhận rõ căn cứ áp dụng phạt vi phạm, bồi thường theo từng đợt giao
Công chứng viên cần giải thích rõ cho các bên và lưu vết trong hồ sơ
Thời điểm công chứng trong hợp đồng có thỏa thuận giao tài sản từng phần không chỉ xác định hiệu lực pháp lý của hợp đồng mà còn là mốc quan trọng để đánh giá việc thực hiện nghĩa vụ, xác định quyền sở hữu và phân định trách nhiệm khi phát sinh tranh chấp. Việc nhận thức đúng vai trò của thời điểm công chứng và thể hiện rõ trong nội dung hợp đồng là yếu tố then chốt để bảo đảm an toàn pháp lý cho toàn bộ quá trình giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
