Trong đời sống, nhiều người lựa chọn tự tay viết di chúc để định đoạt tài sản mà không qua công chứng nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí. Tuy nhiên, không ít trường hợp phát sinh tranh chấp do di chúc viết tay không đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật, dẫn đến bị tuyên vô hiệu. Vậy di chúc viết tay (DCVT) có cần công chứng không, giá trị pháp lý của DCVT được xác định thế nào? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ.
>>> Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết giấy tờ cần thiết khi công chứng.
1. Di chúc viết tay là gì? Di chúc viết tay có cần công chứng không?
1.1. Khái niệm di chúc viết tay
Di chúc viết tay (DCVT) là di chúc bằng văn bản do người lập di chúc tự viết toàn bộ nội dung bằng tay, thể hiện ý chí định đoạt tài sản sau khi chết.
Hình thức này thuộc nhóm di chúc bằng văn bản không có người làm chứng hoặc có người làm chứng.
1.2. Di chúc viết tay có bắt buộc phải công chứng không?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật không bắt buộc DCVT phải công chứng hoặc chứng thực thì mới có hiệu lực.
Cụ thể:
Điều 624 quy định di chúc là sự thể hiện ý chí cá nhân nhằm chuyển tài sản cho người khác sau khi chết.
Điều 630 quy định điều kiện để di chúc hợp pháp, không bắt buộc phải công chứng.
Điều 633 và Điều 634 quy định về di chúc bằng văn bản không có người làm chứng và có người làm chứng.
👉 Như vậy, DCVT vẫn có giá trị pháp lý nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định, dù không công chứng.
2. Điều kiện để di chúc viết tay hợp pháp
Để DCVT được công nhận, cần đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
2.1. Người lập di chúc minh mẫn, tự nguyện
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:
Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
Nếu không chứng minh được yếu tố này, di chúc viết tay có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
2.2. Nội dung và hình thức không trái pháp luật
Di chúc phải:
Ghi rõ ngày, tháng, năm lập di chúc;
Họ tên người lập di chúc;
Người được hưởng di sản;
Di sản để lại và nơi có di sản;
Có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
Theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015.
2.3. Đúng quy định về người làm chứng (nếu có)
Theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015, người làm chứng không được là:
Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật;
Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan;
Người chưa thành niên, mất năng lực hành vi dân sự.
3. Rủi ro pháp lý khi sử dụng di chúc viết tay không công chứng
3.1. Khó chứng minh tính xác thực
Khi xảy ra tranh chấp:
Khó xác định chữ viết, chữ ký;
Khó chứng minh tình trạng minh mẫn của người lập di chúc;
Dễ bị nghi ngờ giả mạo.
3.2. Dễ bị tuyên vô hiệu do sai hình thức
Một số lỗi phổ biến:
Không ghi ngày tháng;
Tẩy xóa không ký xác nhận;
Nội dung không rõ ràng;
Người làm chứng không hợp lệ.
3.3. Khó thực hiện thủ tục sang tên tài sản
Cơ quan đăng ký đất đai, ngân hàng thường yêu cầu xác minh kỹ đối với DCVT, kéo dài thời gian giải quyết.
4. Có nên công chứng di chúc viết tay không? Ví dụ minh họa thực tế
4.1. Có nên công chứng di chúc viết tay?
Mặc dù DCVT không bắt buộc công chứng, nhưng việc công chứng mang lại nhiều lợi ích:
Đảm bảo tính hợp pháp;
Hạn chế tranh chấp;
Dễ dàng thực hiện thủ tục thừa kế;
Được lưu trữ an toàn tại tổ chức công chứng.
4.2. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ: Ông A tự viết DCVT để lại căn nhà cho con trai, không công chứng. Sau khi ông A mất, các con khác cho rằng chữ viết không phải của ông, yêu cầu giám định chữ ký, kéo dài tranh chấp nhiều năm. Nếu di chúc được công chứng, tranh chấp này gần như không phát sinh.
>>> Xem thêm: Không muốn tranh chấp tài sản? Hãy tìm hiểu Công chứng thừa kế ngay hôm nay!
5. Kết luận
✔ Di chúc viết tay không bắt buộc phải công chứng mới có hiệu lực. ✔ Tuy nhiên, di chúc phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về chủ thể, nội dung, hình thức theo Bộ luật Dân sự. ✔ Di chúc viết tay tiềm ẩn nhiều rủi ro tranh chấp nếu không được công chứng. ✔ Công chứng là giải pháp an toàn pháp lý lâu dài cho người lập di chúc và người thừa kế.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
