Hồ sơ công chứng lưu trữ và ý chí thực của các bên
Hồ sơ công chứng lưu trữ được pháp luật xác định là nguồn chứng cứ có giá trị pháp lý cao, phản ánh ý chí tự nguyện, nội dung thỏa thuận và tính hợp pháp của giao dịch. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không ít trường hợp hồ sơ công chứng lưu trữ không phản ánh đúng ý chí thực của các bên, do sai sót nghiệp vụ, thiếu xác minh, hoặc thậm chí có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Khi đó, vấn đề đặt ra là trách nhiệm pháp lý thuộc về ai và được xác định như thế nào?
1. Ý chí thực của các bên và vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng đủ các điều kiện, trong đó có:
Chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự
Ý chí tự nguyện của các bên
Mục đích, nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
Hồ sơ công chứng lưu trữ có chức năng:
Ghi nhận quá trình hình thành giao dịch
Thể hiện ý chí tự nguyện, minh bạch của các bên
Là căn cứ pháp lý bảo vệ giao dịch khi xảy ra tranh chấp
Theo Điều 61 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng phải phản ánh đầy đủ, trung thực nội dung công chứng. Nếu hồ sơ không phản ánh đúng ý chí thực, giá trị chứng cứ của hồ sơ sẽ bị đặt dấu hỏi.
2. Các nguyên nhân khiến hồ sơ công chứng lưu trữ không phản ánh đúng ý chí thực
Trong thực tiễn, tình trạng này thường xuất phát từ các nguyên nhân:
Công chứng viên không kiểm tra kỹ năng lực hành vi dân sự
Không xác minh đầy đủ ý chí tự nguyện của các bên
Ghi nhận nội dung hợp đồng không đúng thỏa thuận thực tế
Lập hồ sơ mang tính hình thức, thiếu bút lục giải trình
Áp lực thời gian, số lượng hồ sơ lớn dẫn đến sai sót
📌 Những sai lệch này khiến hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành rủi ro pháp lý tiềm ẩn, thay vì là “lá chắn” bảo vệ giao dịch.
>>> Xem thêm: Cần tư vấn miễn phí về sang tên đất đai? Hãy thử dịch vụ làm sổ đỏ nhanh – chuyên nghiệp và tận tâm.
3. Trách nhiệm pháp lý của công chứng viên khi hồ sơ lưu trữ sai lệch ý chí các bên
3.1. Trách nhiệm dân sự
Theo Điều 38 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu:
Có lỗi trong hoạt động công chứng
Gây thiệt hại cho người yêu cầu công chứng hoặc bên thứ ba
Trường hợp hồ sơ công chứng lưu trữ không phản ánh đúng ý chí thực:
Giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu
Các bên phát sinh thiệt hại về tài sản
➡️ Công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
3.2. Trách nhiệm kỷ luật
Theo Điều 15 Luật Công chứng 2014, công chứng viên vi phạm nghĩa vụ hành nghề có thể bị:
Khi hồ sơ công chứng lưu trữ bị chứng minh là không phản ánh đúng ý chí thực:
Giao dịch có thể bị tuyên vô hiệu do bị lừa dối, nhầm lẫn hoặc giả tạo
Hồ sơ công chứng mất giá trị chứng cứ ưu tiên
Tranh chấp kéo dài, phát sinh thiệt hại cho các bên ngay tình
Theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015, hậu quả pháp lý của giao dịch vô hiệu bao gồm:
Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận
Bên có lỗi phải bồi thường thiệt hại
6. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ thực tế: Bà B ký hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cho con trai tại văn phòng công chứng. Tuy nhiên, thực tế bà B chỉ đồng ý cho mượn đất để ở, không có ý chí tặng cho. Hồ sơ công chứng lưu trữ không thể hiện việc công chứng viên giải thích rõ hậu quả pháp lý, cũng không có bút lục xác minh ý chí.
Sau nhiều năm, bà B khởi kiện yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu. Tòa án xác định:
Hồ sơ công chứng không phản ánh đúng ý chí thực
Công chứng viên thiếu trách nhiệm trong việc xác minh ý chí tự nguyện
➡️ Hợp đồng bị tuyên vô hiệu, văn phòng công chứng phải bồi thường thiệt hại cho bên bị ảnh hưởng.
7. Kết luận
Trách nhiệm pháp lý khi hồ sơ công chứng lưu trữ không phản ánh đúng ý chí thực của các bên là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quản trị rủi ro nghề công chứng. Hồ sơ công chứng không chỉ là tài liệu lưu trữ, mà còn là bằng chứng pháp lý sống, quyết định số phận của giao dịch sau nhiều năm.
Việc bảo đảm hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh trung thực ý chí các bên không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, góp phần bảo vệ an toàn pháp lý cho xã hội và uy tín của nghề công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
