Trong thực tế, nhiều người chỉ nghĩ đến việc lập di chúc khi sức khỏe đã suy giảm nghiêm trọng hoặc đang điều trị bệnh nặng. Điều này đặt ra câu hỏi: lập di chúc khi bị bệnh nặng có hợp pháp không, di chúc trong trường hợp này có được pháp luật công nhận không và cần đáp ứng điều kiện gì để tránh tranh chấp về sau? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết dựa trên quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Nhu cầu công chứng tăng cao – đây là địa chỉ đáng lựa chọn.
1. Lập di chúc khi bị bệnh nặng có được pháp luật cho phép không?
1.1. Quyền lập di chúc là quyền dân sự cơ bản
Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015:
Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
Pháp luật không hạn chế quyền lập di chúc của người đang bị bệnh, miễn là người đó đáp ứng điều kiện về năng lực và ý chí tự nguyện.
👉 Do đó, lập di chúc khi bị bệnh nặng là hoàn toàn hợp pháp, nếu người lập di chúc vẫn minh mẫn, sáng suốt.
1.2. Không có quy định cấm người bệnh lập di chúc
Bộ luật Dân sự không quy định việc bệnh nặng làm mất quyền lập di chúc. Vấn đề trọng tâm là:
Khả năng nhận thức;
Khả năng làm chủ hành vi;
Tính tự nguyện khi lập di chúc.
2. Điều kiện để lập di chúc khi bị bệnh nặng được công nhận hợp pháp
2.1. Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015:
Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.
Nếu người bệnh rơi vào tình trạng:
Hôn mê;
Mất ý thức;
Rối loạn nhận thức nghiêm trọng;
…thì không đủ điều kiện lập di chúc hợp pháp.
2.2. Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của luật
Di chúc phải:
Phân chia tài sản hợp pháp;
Không tước quyền thừa kế bắt buộc trái luật;
Không nhằm mục đích trốn tránh nghĩa vụ tài sản.
2.3. Hình thức di chúc đúng quy định pháp luật
Theo Điều 627 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể lập bằng:
Văn bản (có hoặc không công chứng);
Di chúc miệng (trường hợp đặc biệt).
Trong trường hợp bệnh nặng, nên ưu tiên:
Di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực;
3. Rủi ro pháp lý khi lập di chúc khi bị bệnh nặng
3.1. Tranh chấp về tình trạng minh mẫn
Người thừa kế khác có thể cho rằng:
Người bệnh không còn tỉnh táo;
Bị tác động tâm lý hoặc ép buộc;
Không đủ năng lực nhận thức.
Dẫn đến yêu cầu tuyên di chúc vô hiệu.
3.2. Khó chứng minh tính tự nguyện nếu không công chứng
Nếu di chúc viết tay hoặc không có xác nhận của công chứng viên:
Khó xác định chữ ký, chữ viết;
Không có căn cứ xác nhận năng lực hành vi;
Dễ phát sinh khiếu kiện.
3.3. Nguy cơ vô hiệu do sai hình thức
Một số lỗi thường gặp:
Không ghi ngày tháng;
Không ký đầy đủ;
Nội dung mơ hồ, không rõ tài sản.
4. Giải pháp an toàn khi lập di chúc khi bị bệnh nặng và ví dụ thực tế
4.1. Giải pháp pháp lý an toàn
Để lập di chúc khi bị bệnh nặng hợp pháp và hạn chế tranh chấp:
Nên yêu cầu công chứng di chúc tại nhà hoặc bệnh viện;
Có thể kèm giấy xác nhận tình trạng minh mẫn của bác sĩ;
Lập di chúc rõ ràng, chi tiết;
Hạn chế người có quyền lợi liên quan can thiệp.
4.2. Ví dụ minh họa thực tế về lập di chúc khi bị bệnh nặng
Ví dụ: Ông B bị ung thư giai đoạn cuối, đang điều trị tại bệnh viện nhưng vẫn tỉnh táo. Gia đình mời công chứng viên đến bệnh viện để lập di chúc khi bị bệnh nặng. Công chứng viên trực tiếp kiểm tra tình trạng nhận thức của ông B, ghi nhận ý chí tự nguyện và lập văn bản công chứng. Sau khi ông B mất, di chúc được thực hiện thuận lợi, không phát sinh tranh chấp.
Ngược lại, nếu ông B chỉ viết tay di chúc khi sức khỏe yếu, không có công chứng, khả năng tranh chấp rất cao.
✔ Lập di chúc khi bị bệnh nặng hoàn toàn hợp pháp nếu người lập còn minh mẫn, tự nguyện. ✔ Điều kiện quan trọng nhất là năng lực nhận thức và hình thức hợp lệ. ✔ Công chứng là giải pháp an toàn pháp lý, đặc biệt trong trường hợp người bệnh. ✔ Nên chuẩn bị sớm để tránh rủi ro tranh chấp thừa kế.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
