Trong thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, không ít hợp đồng đã được công chứng nhưng sau đó bị một hoặc nhiều bên phản đối về nội dung, cho rằng điều khoản trái pháp luật, không phản ánh đúng ý chí hoặc vượt quá phạm vi thỏa thuận ban đầu. Khi đó, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành căn cứ trung tâm để xác định tính hợp pháp và giá trị chứng cứ của hợp đồng. Việc lưu trữ đầy đủ, chính xác hồ sơ công chứng không chỉ bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch mà còn giúp phân định rõ trách nhiệm của các bên và của công chứng viên khi phát sinh tranh chấp.
>>> Xem thêm: Bạn có đang bị tính phí sai tạivăn phòng công chứng mà không biết?
1. Phản đối nội dung hợp đồng và các dạng tranh chấp thường gặp
Phản đối về nội dung hợp đồng là việc một bên cho rằng các điều khoản trong hợp đồng không phù hợp với quy định pháp luật hoặc không đúng với thỏa thuận thực tế. Trong các hợp đồng đã được công chứng, phản đối nội dung thường xuất phát từ các nguyên nhân như:
Cho rằng điều khoản trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội
Cho rằng nội dung hợp đồng không phản ánh đúng ý chí tự nguyện
Phản đối việc ghi nhận quyền, nghĩa vụ không đúng thực tế
Tranh chấp về phạm vi, đối tượng hoặc giá trị giao dịch
Các phản đối này có thể dẫn đến yêu cầu tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu một phần hợp đồng theo Điều 117 và Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015.
2. Cơ sở pháp lý về lưu trữ hồ sơ công chứng trong tranh chấp nội dung hợp đồng
Khoản 1 Điều 61 Luật Công chứng 2014 quy định: “Hồ sơ công chứng phải được lưu trữ đầy đủ, an toàn, bảo đảm tính nguyên vẹn, chính xác và có giá trị sử dụng lâu dài”.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 7 Luật Công chứng 2014 xác định: “Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh”.
Do đó, hồ sơ công chứng lưu trữ là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định:
Nội dung hợp đồng đã được công chứng viên kiểm tra, xác nhận
Phạm vi và giới hạn trách nhiệm của công chứng viên
Ý chí và sự tự nguyện của các bên tại thời điểm giao kết
3. Vai trò của lưu trữ hồ sơ công chứng khi hợp đồng bị phản đối về nội dung
3.1. Chứng minh nội dung hợp đồng đã được các bên thống nhất
Khi một bên phản đối nội dung hợp đồng, hồ sơ công chứng lưu trữ giúp làm rõ:
Dự thảo hợp đồng trước khi ký
Văn bản công chứng cuối cùng
Chữ ký, điểm chỉ của các bên
Những tài liệu này thể hiện rõ nội dung hợp đồng đã được các bên đọc, nghe giải thích và thống nhất trước khi ký kết, qua đó hạn chế việc phủ nhận nội dung giao dịch sau này.
>>> Xem thêm: Kết hợp công chứng hợp đồng vàdịch vụ sang tên sổ đỏ – Tiết kiệm thời gian tối đa
3.2. Làm rõ việc giải thích và kiểm tra tính hợp pháp của nội dung
Khoản 2 Điều 17 Luật Công chứng 2014 quy định: “Công chứng viên có nghĩa vụ kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giải thích cho người yêu cầu công chứng hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý”.
Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh việc công chứng viên đã:
Kiểm tra nội dung hợp đồng
Từ chối hoặc chỉnh sửa các điều khoản trái pháp luật
Giải thích rõ hậu quả pháp lý của từng điều khoản
Đây là căn cứ quan trọng để xác định hợp đồng có bị vô hiệu do nội dung trái pháp luật hay không.
3.3. Phân định trách nhiệm khi nội dung hợp đồng bị phản đối
Trong trường hợp hợp đồng bị phản đối về nội dung, hồ sơ công chứng lưu trữ là cơ sở để xác định:
Trách nhiệm của các bên trong việc cung cấp thông tin
Trách nhiệm của công chứng viên trong việc kiểm tra nội dung
Có hay không lỗi nghề nghiệp trong quá trình công chứng
Khoản 2 Điều 17 và Điều 38 Luật Công chứng 2014 là căn cứ để xem xét trách nhiệm pháp lý phát sinh.
4. Hệ quả pháp lý khi hồ sơ công chứng lưu trữ không đầy đủ hoặc thiếu chính xác
Nếu hồ sơ công chứng lưu trữ không phản ánh đầy đủ nội dung và quá trình công chứng, có thể dẫn đến:
Khó xác định nội dung hợp đồng đã được thống nhất
Gia tăng nguy cơ hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Bên ngay tình gặp bất lợi khi bảo vệ quyền lợi
Phát sinh trách nhiệm bồi thường của tổ chức hành nghề công chứng
Trong nhiều vụ việc, việc thiếu dự thảo hợp đồng hoặc tài liệu giải thích đã khiến tranh chấp kéo dài và phức tạp hơn.
Một hợp đồng góp vốn bằng quyền sử dụng đất được công chứng, sau đó một bên phản đối nội dung về tỷ lệ góp vốn và quyền định đoạt tài sản. Hồ sơ công chứng lưu trữ thể hiện rõ dự thảo hợp đồng, nội dung được chỉnh sửa theo yêu cầu các bên và văn bản công chứng cuối cùng có chữ ký đầy đủ. Trên cơ sở đó, Tòa án xác định nội dung hợp đồng phản ánh đúng ý chí thống nhất của các bên và bác yêu cầu phản đối.
Kết luận
Lưu trữ hồ sơ công chứng đóng vai trò then chốt trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến nội dung hợp đồng đã được công chứng. Hồ sơ công chứng được lưu trữ đầy đủ, chính xác là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định tính hợp pháp của nội dung, ý chí tự nguyện của các bên và trách nhiệm của công chứng viên. Qua đó, hoạt động lưu trữ hồ sơ công chứng góp phần bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch dân sự và hạn chế các tranh chấp phát sinh sau công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
