Đối phó nghĩa vụ thanh toán qua công chứng: Văn bản có bị hủy?
Trong thực tiễn giao dịch dân sự, không ít trường hợp các bên ký hợp đồng có công chứng với mục đích che giấu tài sản, né tránh hoặc trì hoãn việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Khi hợp đồng được xác lập nhằm đối phó nghĩa vụ thanh toán, vấn đề đặt ra là văn bản công chứng đó có bị tuyên vô hiệu và hủy bỏ hay không theo quy định pháp luật.
>>> Xem thêm: Lựa chọn văn phòng công chứnguy tín giúp hạn chế rủi ro pháp lý cho người dân
📌 Đối phó nghĩa vụ thanh toán là gì trong giao dịch dân sự?
Đối phó nghĩa vụ thanh toán được hiểu là việc một bên xác lập giao dịch dân sự không nhằm mục đích chuyển giao quyền, nghĩa vụ thực sự, mà nhằm:
Trốn tránh nghĩa vụ trả nợ;
Tẩu tán hoặc che giấu tài sản;
Làm giảm khả năng thi hành án đối với chủ nợ.
Các giao dịch này thường được thể hiện dưới hình thức hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, ủy quyền hoặc thỏa thuận dân sự khác, có công chứng nhằm tạo vỏ bọc pháp lý cho tài sản.
⚖️ Bản chất pháp lý của hợp đồng ký nhằm đối phó nghĩa vụ thanh toán
Theo Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi được xác lập nhằm mục đích hợp pháp. Trường hợp hợp đồng được ký chỉ để đối phó nghĩa vụ thanh toán, không phản ánh đúng ý chí thực sự của các bên, thì giao dịch đó có thể bị xem là:
Giao dịch giả tạo;
Giao dịch nhằm che giấu nghĩa vụ dân sự khác;
Giao dịch có mục đích trái pháp luật.
Việc công chứng không làm thay đổi bản chất pháp lý nếu mục đích xác lập giao dịch là không hợp pháp.
🛑 Đối phó nghĩa vụ thanh toán có phải là căn cứ hủy văn bản công chứng?
🔍 Giao dịch dân sự vô hiệu do giả tạo hoặc mục đích trái pháp luật
Theo quy định của pháp luật dân sự, giao dịch dân sự vô hiệu nếu:
Được xác lập nhằm che giấu một giao dịch khác;
Được xác lập để trốn tránh nghĩa vụ với bên thứ ba;
Không có ý chí chuyển giao quyền, nghĩa vụ thực sự.
Trong những trường hợp này, đối phó nghĩa vụ thanh toán là dấu hiệu quan trọng để Tòa án xem xét tuyên giao dịch vô hiệu và kéo theo việc hủy văn bản công chứng liên quan.
Chỉ trong trường hợp thứ hai, hợp đồng mới bị xem xét vô hiệu và văn bản công chứng mới có thể bị hủy.
🏛️ Thủ tục hủy văn bản công chứng khi hợp đồng ký nhằm đối phó nghĩa vụ thanh toán
📄 Văn phòng công chứng không có quyền tự hủy văn bản
Theo Luật Công chứng 2014, tổ chức hành nghề công chứng không có thẩm quyền tự ý hủy văn bản công chứng đã được lập hợp pháp. Việc hủy văn bản chỉ được thực hiện:
Theo thỏa thuận hợp pháp của các bên (trong trường hợp pháp luật cho phép); hoặc
Theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.
⚖️ Khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên giao dịch vô hiệu
Chủ nợ hoặc người có quyền lợi liên quan có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án:
Tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu do đối phó nghĩa vụ thanh toán;
Hủy văn bản công chứng liên quan;
Khôi phục lại tình trạng pháp lý ban đầu của tài sản.
⏳ Thời hiệu khởi kiện được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự đối với giao dịch vô hiệu.
📚 Hậu quả pháp lý khi văn bản công chứng bị hủy
Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu do đối phó nghĩa vụ thanh toán, hậu quả pháp lý bao gồm:
Các bên hoàn trả cho nhau những gì đã nhận;
Tài sản được đưa trở lại khối tài sản bảo đảm nghĩa vụ thanh toán;
Văn bản công chứng không còn giá trị pháp lý.
Trong nhiều trường hợp, việc hủy văn bản công chứng là cơ sở để tiếp tục thi hành nghĩa vụ trả nợ theo quy định pháp luật.
>>> Xem thêm: Những trường hợp nên lựa chọn lậpdi chúc tại nhà để thuận tiện và hợp pháp
📝 Lưu ý thực tiễn để tránh rủi ro pháp lý
Đối với các bên tham gia giao dịch:
Không nên ký hợp đồng chỉ để né tránh nghĩa vụ tài chính;
Bảo đảm giao dịch có mục đích hợp pháp, nội dung rõ ràng;
Thực hiện đầy đủ việc thanh toán, chuyển giao tài sản thực tế.
Đối với công chứng viên:
Thận trọng khi giao dịch được xác lập trong bối cảnh phát sinh nghĩa vụ nợ;
Từ chối công chứng nếu có dấu hiệu giao dịch giả tạo hoặc đối phó nghĩa vụ thanh toán.
✅ Kết luận
Đối phó nghĩa vụ thanh toán là dấu hiệu pháp lý quan trọng cho thấy hợp đồng có thể được xác lập không vì mục đích hợp pháp. Trong trường hợp đó, giao dịch dân sự và văn bản công chứng liên quan hoàn toàn có thể bị Tòa án tuyên vô hiệu và hủy bỏ. Việc nhận diện đúng bản chất giao dịch là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm an toàn pháp lý và bảo vệ quyền lợi của các chủ thể liên quan.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
