Phụ lục ký sau ảnh hưởng thời điểm công chứng ra sao?
Trong thực tiễn giao dịch dân sự, kinh doanh và bất động sản, nhiều hợp đồng được công chứng trước, sau đó mới phát sinh phụ lục hợp đồng để sửa đổi, bổ sung hoặc làm rõ một số nội dung cụ thể. Việc các phụ lục này được ký ở những thời điểm khác nhau, thậm chí sau một khoảng thời gian dài kể từ ngày công chứng hợp đồng chính, đặt ra câu hỏi pháp lý quan trọng: thời điểm công chứng của hợp đồng được xác định như thế nào khi có nhiều phụ lục ký sau? Nếu không làm rõ, đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp về hiệu lực, trách nhiệm và quyền lợi của các bên.
>>> Xem thêm: Bạn có biếtvăn phòng công chứng nào nhận công chứng tại nhà, tiện lợi cho người bận rộn?
Phụ lục hợp đồng và mối quan hệ với hợp đồng chính
Khái niệm phụ lục hợp đồng
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Phụ lục hợp đồng là bộ phận của hợp đồng, có hiệu lực như hợp đồng.” (Điều 403)
Phụ lục hợp đồng được sử dụng để:
Quy định chi tiết nội dung chưa được làm rõ
Sửa đổi, bổ sung một phần nội dung hợp đồng
Ghi nhận thỏa thuận phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng
Phụ lục ký sau có làm thay đổi hợp đồng không?
Điều 403 Bộ luật Dân sự 2015 tiếp tục khẳng định:
“Trường hợp phụ lục hợp đồng có quy định khác với hợp đồng thì nội dung của phụ lục có hiệu lực, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.”
Như vậy, phụ lục ký sau có thể làm thay đổi nội dung hợp đồng, nhưng không đương nhiên làm thay đổi thời điểm giao kết hoặc thời điểm công chứng của hợp đồng chính.
Thời điểm công chứng hợp đồng được xác định như thế nào?
Khái niệm thời điểm công chứng
Theo Luật Công chứng 2024:
“Thời điểm công chứng là thời điểm công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng vào văn bản công chứng.” (Điều 5)
Thời điểm này được ghi nhận thống nhất trong:
Văn bản công chứng
Sổ công chứng
Hồ sơ công chứng lưu trữ
Thời điểm công chứng của hợp đồng chính không thay đổi khi có phụ lục ký sau
Về nguyên tắc:
Hợp đồng chính có thời điểm công chứng riêng
Mỗi phụ lục được công chứng (nếu thuộc diện bắt buộc) sẽ có thời điểm công chứng riêng
Việc ký nhiều phụ lục sau không làm thay đổi thời điểm công chứng ban đầu của hợp đồng, trừ khi:
Các bên lập lại hợp đồng mới thay thế hoàn toàn hợp đồng cũ
Có thỏa thuận hủy bỏ hợp đồng cũ và ký hợp đồng khác
Hiệu lực của phụ lục chỉ áp dụng cho giai đoạn sau, trừ khi có thỏa thuận hồi tố
>>> Xem thêm: Hướng dẫn ủy quyền thực hiệnchứng thực chữ ký khi không có mặt chủ thể
Vai trò của thời điểm công chứng trong việc xác định trách nhiệm pháp lý
Xác định trách nhiệm vi phạm hợp đồng
Thời điểm công chứng của hợp đồng chính là căn cứ để:
Xác định hợp đồng đã có hiệu lực hay chưa
Đánh giá hành vi vi phạm xảy ra trước hay sau khi hợp đồng có hiệu lực
Trong khi đó, thời điểm công chứng của từng phụ lục là căn cứ để:
Xác định trách nhiệm phát sinh từ nội dung sửa đổi, bổ sung
Phân biệt nghĩa vụ theo hợp đồng gốc và nghĩa vụ theo phụ lục
Phân định phạm vi áp dụng của từng phụ lục
Nếu hợp đồng có nhiều phụ lục ký sau, việc xác định đúng thời điểm công chứng giúp:
Tránh áp dụng nhầm nội dung phụ lục cho giai đoạn chưa có hiệu lực
Hạn chế tranh chấp về việc “áp dụng hồi tố” không có căn cứ
Rủi ro pháp lý thường gặp khi không xác định rõ thời điểm công chứng
Tranh chấp về hiệu lực của phụ lục
Một bên cho rằng:
Phụ lục có hiệu lực từ thời điểm công chứng hợp đồng chính
Trong khi bên kia cho rằng chỉ có hiệu lực từ ngày ký hoặc công chứng phụ lục
Nếu không xác định rõ, tòa án sẽ căn cứ vào thời điểm công chứng từng văn bản.
Rủi ro bị tuyên vô hiệu một phần
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự vô hiệu từng phần khi phần vô hiệu không ảnh hưởng đến hiệu lực của phần còn lại.” (Điều 131)
Phụ lục ký sau nhưng không được công chứng đúng quy định có thể:
Bị tuyên vô hiệu
Trong khi hợp đồng chính vẫn có hiệu lực
Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ
Hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ quan trọng để:
Xác định chính xác thời điểm công chứng của từng văn bản
Đối chiếu trình tự ký kết hợp đồng và các phụ lục
Làm rõ việc công chứng viên đã giải thích nội dung sửa đổi hay chưa
Theo Luật Công chứng 2024:
“Hồ sơ công chứng được sử dụng làm căn cứ giải quyết tranh chấp, khiếu nại và phục vụ hoạt động thanh tra, kiểm tra.” (Điều 62)
Ví dụ thực tiễn
Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông A và bà B được công chứng ngày 15/3/2024. Ngày 20/6/2024, các bên ký phụ lục công chứng sửa đổi thời hạn thanh toán. Ngày 10/8/2024, ký thêm phụ lục thứ hai về phạt vi phạm, nhưng không công chứng.
Khi tranh chấp phát sinh, Tòa án xác định:
Thời điểm công chứng hợp đồng là ngày 15/3/2024
Phụ lục ngày 20/6/2024 có hiệu lực từ thời điểm công chứng phụ lục
Phụ lục ngày 10/8/2024 vô hiệu do không được công chứng theo quy định
Khuyến nghị pháp lý
Mỗi phụ lục ký sau cần ghi rõ thời điểm có hiệu lực
Phụ lục làm thay đổi nội dung bắt buộc công chứng phải được công chứng riêng
Không nhầm lẫn thời điểm công chứng hợp đồng chính với thời điểm công chứng phụ lục
Hồ sơ công chứng cần lưu trữ đầy đủ từng phụ lục theo trình tự thời gian
Việc xác định đúng thời điểm công chứng khi hợp đồng có nhiều phụ lục ký sau là yếu tố then chốt để đánh giá hiệu lực, trách nhiệm và phạm vi áp dụng của từng thỏa thuận. Thời điểm công chứng của hợp đồng chính mang tính nền tảng, trong khi mỗi phụ lục phát sinh sẽ có thời điểm hiệu lực độc lập. Nhận thức đúng và ghi nhận rõ nội dung này trong hợp đồng và hồ sơ công chứng là giải pháp quan trọng để phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
