Trong thực tiễn giao dịch dân sự, tài sản chung hộ gia đình – đặc biệt là quyền sử dụng đất đứng tên “hộ gia đình” – thường phát sinh nhiều vướng mắc khi mua bán, tặng cho, thế chấp hoặc ủy quyền. Không ít trường hợp giao dịch bị vô hiệu hoặc bị từ chối công chứng do không xác định đúng chủ thể có quyền ký kết.
Vậy công chứng tài sản chung HGĐ được pháp luật quy định như thế nào? Ai là người phải ký? Trình tự công chứng ra sao? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết, có căn cứ pháp lý và ví dụ thực tế minh họa.
>>> Xem thêm: Đây là phòng công chứng hỗ trợ hồ sơ dân sự, thương mại và tài sản.
1. Công chứng tài sản chung hộ gia đình là gì?
Công chứng tài sản chung HGĐ là việc công chứng các hợp đồng, giao dịch liên quan đến tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng chung của các thành viên trong hộ gia đình, bao gồm:
Chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất
Thỏa thuận phân chia tài sản chung
Ủy quyền định đoạt tài sản chung hộ gia đình
📌 Tài sản chung hộ gia đình thường gặp nhất là quyền sử dụng đất đứng tên “Hộ ông/bà…” trên Giấy chứng nhận.
2. Căn cứ pháp lý về công chứng tài sản chung hộ gia đình
Việc công chứng tài sản chung HGĐ được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau.
📌 Quy định về tài sản chung hộ gia đình
Theo Điều 212 Bộ luật Dân sự 2015:
“Tài sản chung của hộ gia đình là tài sản thuộc sở hữu chung của các thành viên hộ gia đình có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng và cùng chung sống.”
📌 Quy định về quyền định đoạt
Theo khoản 2 Điều 212 Bộ luật Dân sự 2015:
“Việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung của hộ gia đình phải có sự thỏa thuận của các thành viên từ đủ 18 tuổi trở lên, trừ trường hợp luật có quy định khác.”
👉 Đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất khi công chứng tài sản chung HGĐ.
Gia đình ông A có 5 người, trong đó 4 người đủ 18 tuổi. Khi chuyển nhượng mảnh đất đứng tên hộ gia đình, cả 4 người phải ký hoặc người vắng mặt phải ủy quyền. Nếu thiếu chữ ký, công chứng viên có quyền từ chối.
4. Những lưu ý quan trọng khi công chứng tài sản chung hộ gia đình
Để tránh rủi ro pháp lý, khi công chứng tài sản chung HGĐ, người dân cần đặc biệt lưu ý:
🔹 Xác định đúng thành viên hộ gia đình
Căn cứ vào sổ hộ khẩu tại thời điểm được cấp Giấy chứng nhận
Không căn cứ vào hộ khẩu hiện tại nếu đã có biến động
🔹 Trường hợp có người chưa đủ 18 tuổi
Người chưa thành niên không trực tiếp ký
Việc định đoạt tài sản phải bảo đảm quyền lợi của người chưa thành niên
Có thể cần sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền theo quy định
🔹 Công chứng viên có quyền từ chối
Theo khoản 4 Điều 7 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải từ chối nếu:
Không đủ chữ ký của các thành viên có quyền
Có tranh chấp hoặc không chứng minh được tài sản chung hộ gia đình
📍 Ví dụ thực tế
Một hộ gia đình bán đất nhưng chỉ có vợ chồng ký, trong khi con trai 20 tuổi có tên trong hộ tại thời điểm cấp sổ đỏ. Sau đó giao dịch bị Tòa án tuyên vô hiệu do vi phạm quy định về tài sản chung hộ gia đình.
Công chứng tài sản chung hộ gia đình là thủ tục pháp lý phức tạp, đòi hỏi phải xác định đúng chủ thể, phạm vi quyền và sự đồng thuận của các thành viên. Việc thiếu chữ ký hoặc xác định sai thành viên hộ gia đình có thể khiến giao dịch bị vô hiệu, gây thiệt hại lớn về kinh tế.
Để bảo đảm an toàn pháp lý, người dân nên:
Kiểm tra kỹ Giấy chứng nhận và hồ sơ hộ gia đình
Chuẩn bị đầy đủ sự tham gia hoặc ủy quyền của các thành viên
Tham khảo ý kiến công chứng viên trước khi ký kết
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
