Trong nhiều giao dịch dân sự và thương mại, các bên không chỉ ký kết hợp đồng chính mà còn thỏa thuận bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bằng tài sản khác. Tuy nhiên, không ít tranh chấp phát sinh do hiểu sai thời điểm công chứng giữa hợp đồng chính và hợp đồng bảo đảm. Việc xác định đúng vai trò pháp lý của thời điểm công chứng trong hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác có ý nghĩa quyết định trong việc xác lập hiệu lực, thứ tự ưu tiên thanh toán và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.
>>> Xem thêm: Nhiều người bị trả hồ sơ do thiếu giấy tờ –văn phòng công chứng nào giúp bạn chuẩn bị đúng ngay từ đầu?
Hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác – cách hiểu pháp lý
Hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác là trường hợp:
Nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng chính (vay, mua bán, đặt cọc, hợp tác…)
Được bảo đảm bằng một hoặc nhiều biện pháp bảo đảm như thế chấp, cầm cố, bảo lãnh, ký quỹ…
Tài sản bảo đảm không phải là đối tượng trực tiếp của hợp đồng chính
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ bao gồm: cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký quỹ, bảo lưu quyền sở hữu, bảo lãnh, tín chấp.” (Điều 292 Bộ luật Dân sự 2015)
Thời điểm công chứng trong hợp đồng có bảo đảm được xác định như thế nào?
Thời điểm công chứng theo Luật Công chứng
Theo quy định hiện hành:
“Văn bản công chứng có hiệu lực kể từ ngày được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng.” (Điều 5 Luật Công chứng 2024)
Như vậy, thời điểm công chứng là mốc xác lập hiệu lực hình thức của hợp đồng hoặc giao dịch bảo đảm, không đương nhiên đồng nhất với thời điểm phát sinh nghĩa vụ.
Phân biệt thời điểm công chứng của hợp đồng chính và hợp đồng bảo đảm
Trong thực tiễn, thường có ba tình huống:
Hợp đồng chính và hợp đồng bảo đảm được công chứng cùng thời điểm
Hợp đồng chính được công chứng trước, hợp đồng bảo đảm công chứng sau
Hợp đồng bảo đảm được công chứng trước, hợp đồng chính phát sinh hiệu lực sau
Mỗi tình huống đều kéo theo hệ quả pháp lý khác nhau, đặc biệt khi xảy ra tranh chấp.
Ý nghĩa pháp lý của thời điểm công chứng trong hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác
Xác định hiệu lực của giao dịch bảo đảm
Theo Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch bảo đảm có hiệu lực theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của luật.” (Điều 319)
Trong nhiều trường hợp, nếu pháp luật chuyên ngành yêu cầu công chứng, thì thời điểm công chứng là điều kiện bắt buộc để giao dịch bảo đảm có hiệu lực.
Liên hệ giữa thời điểm công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm
Cần phân biệt rõ:
Thời điểm công chứng: xác lập hiệu lực pháp lý của văn bản
Thời điểm đăng ký giao dịch bảo đảm: xác lập hiệu lực đối kháng với người thứ ba
Ông A vay tiền của bà B theo hợp đồng vay ký ngày 01/3/2023. Đến ngày 15/3/2023, ông A mới ký và công chứng hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất để bảo đảm nghĩa vụ trả nợ.
Trong trường hợp này:
Nghĩa vụ vay phát sinh từ 01/3/2023
Biện pháp bảo đảm chỉ có hiệu lực từ 15/3/2023
Nếu trong khoảng thời gian này tài sản đã được thế chấp cho người khác và đăng ký hợp lệ, bà B có thể mất quyền ưu tiên
Khuyến nghị khi xác lập hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác
Xác định rõ mối quan hệ giữa hợp đồng chính và hợp đồng bảo đảm
Công chứng hợp đồng bảo đảm đồng thời hoặc ngay sau khi ký hợp đồng chính
Thực hiện đăng ký giao dịch bảo đảm kịp thời
Ghi nhận rõ thời điểm phát sinh nghĩa vụ được bảo đảm
Kết luận
Thời điểm công chứng trong hợp đồng có bảo đảm bằng tài sản khác không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà còn là căn cứ quan trọng để xác định hiệu lực giao dịch, quyền ưu tiên và mức độ bảo vệ pháp lý của các bên. Việc nhận diện đúng và kiểm soát chặt chẽ thời điểm công chứng sẽ giúp hạn chế tranh chấp, bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch dân sự và thương mại trong thực tiễn.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
